Share

cover art for افغانستان قبل از طوفان - جنگ افغانستان - قسمت ۱

پادکست پرچم سفید

افغانستان قبل از طوفان - جنگ افغانستان - قسمت ۱

Season 14, Ep. 1

در آوریل ۱۹۷۸، افغانستان کشوری بود با پارلمان، روزنامه آزاد و دانشگاهی پر از دانشجوی مارکسیست و اسلام‌گرا. یک پادشاه چهل ساله — ظاهرشاه — را تازه برکنار کرده بودند، و پسرعمویش، محمد داوود خان، حالا رئیس‌جمهور بود. هیچ‌کس فکر نمی‌کرد افغانستان، طی چند روز آینده، وارد جنگی شود که چهل‌وسه سال طول خواهد کشید. قسمت اول از پرونده «جنگ افغانستان» در پادکست پرچم سفید، داستان آن کشور است: قبل از انقلاب ثور، قبل از شوروی، قبل از طالبان، قبل از طوفان.


منابع پیشنهادی و استفاده‌شده


کتاب‌ها
  • Thomas Barfield، Afghanistan: A Cultural and Political History، Princeton University Press، ۲۰۱۰؛ فصل‌های ۴ و ۵.
  • Amin Saikal، Modern Afghanistan: A History of Struggle and Survival، I.B. Tauris، ۲۰۰۴؛ فصل‌های ۳ تا ۵.
  • Louis Dupree، Afghanistan، Princeton University Press، ویرایش ۱۹۸۰؛ فصل‌های مربوط به «دهه‌ی دموکراسی».
  • Gilles Dorronsoro، Revolution Unending: Afghanistan, 1979 to the Present، Columbia University Press، ۲۰۰۵؛ فصل‌های مقدماتی.
  • David Edwards، Before Taliban: Genealogies of the Afghan Jihad، University of California Press، ۲۰۰۲.
  • Henry Bradsher، Afghan Communism and Soviet Intervention، Oxford University Press، ۱۹۹۹؛ فصل‌های ۱ و ۲.
  • Anthony Arnold، Afghanistan's Two-Party Communism: Parcham and Khalq، Hoover Institution Press، ۱۹۸۳.
  • Olivier Roy، Islam and Resistance in Afghanistan، Cambridge University Press، ۱۹۸۶؛ فصل‌های نخستین.
  • Steve Coll، Ghost Wars: The Secret History of the CIA, Afghanistan, and Bin Laden، Penguin، ۲۰۰۴؛ فصل‌های ۱ و ۲.
  • Ahmed Rashid، Taliban: Militant Islam, Oil and Fundamentalism in Central Asia، Yale University Press، ۲۰۰۰؛ فصل‌های پس‌زمینه‌ای.
مقالات و پژوهش‌ها
  • Anatoly Dobrynin، In Confidence: Moscow's Ambassador to America's Six Cold War Presidents، Random House، ۱۹۹۵؛ بخش‌های مربوط به دوره‌ی داوود.
  • Conor Tobin، «The Myth of the 'Afghan Trap': Zbigniew Brzezinski and Afghanistan, 1978–1979»، Diplomatic History، ۲۰۲۰.
  • Vasiliy Mitrokhin، The KGB in Afghanistan؛ Cold War International History Project Working Paper.
آرشیوها و منابع نهادی
  • National Security Archive، دانشگاه جرج واشنگتن؛ مجموعه‌ی «Afghanistan: The Making of US Policy, 1973–1990».
  • Wilson Center Digital Archive؛ اسناد ترجمه‌شده‌ی پولیت‌بورو شوروی درباره‌ی افغانستان.
  • آرشیو ارتباطات سفارت آمریکا در کابل، ۱۹۷۳ تا ۱۹۷۸؛ اسناد منتشرشده بر اساس قانون آزادی اطلاعات (FOIA).
منابع تکمیلی
  • مستند BBC، Afghanistan: The Great Game، محصول ۲۰۱۲؛ قسمت‌های ۲ و ۳.
  • آرشیو تلویزیون ملی افغانستان (RTA) از دهه‌های ۱۹۶۰ و ۱۹۷۰.
  • داود ملکیار، داود خان و فروپاشی جمهوری؛ به‌عنوان منبع فارسیِ مکمل.
  • مرکز مطالعات و پژوهش‌های افغانستان (Centre for Afghanistan Policy Studies — CAPS)؛ اسناد مربوط به دوران ظاهرشاه و داوود.


اگر همراه و همداستان مایید، ما را در معرفی به مخاطبان در این پلتفرم و پلتفرم های داخلی یاری کنید.

برای حمایت مالی ما در ایران می‌توانید از لینک زیر استفاده کنید:

https://donito.me/ehsantarighat

و برای حمایت مالی خارج از ایران از لینک زیر:

https://ko-fi.com/ehsantarighat

More episodes

View all episodes

  • 20. پایانی با عدالت یا انتقام - پرونده جنگ خلیج فارس - قسمت آخر

    38:11||Season 13, Ep. 20
    در قسمتِ پایانیِ پرونده‌ی پرچم سفید، به همان سحرگاهی بازمی‌گردیم که در نخستین قسمت دیدیم: ۳۰ دسامبر ۲۰۰۶، طنابِ دار. به محاکمه‌ی صدام در پرونده‌ی دجیل می‌رسیم، به آن پرسشِ دشوار — عدالت بود یا انتقام؟ — و به اعدامی که، به‌جای پایانی باوقار، به یک نمایشِ فرقه‌ای بدل شد. و سرانجام، کلِ پرونده را جمع‌بندی می‌کنیم: میراثِ صدام و دو جنگ، برای عراق، منطقه و جهان؛ و آن‌ها که واقعاً بها را پرداختند. پایانِ یک سفرِ بیست‌قسمتی، از یک روستای گِلی تا یک طنابِ دار.پرونده جنگ‌های خلیج فارس | قسمت ۲۰ از ۲۰ (پایان)کتاب‌ها:- Trial of Saddam Hussein و گزارش‌های مرتبط با دادگاه عالی عراق- The Occupation of Iraq: Winning the War, Losing the Peace — Ali A. Allawi- Fiasco و The Gamble — Thomas E. Ricks (درباره‌ی دوران اشغال و پیامدها)- Republic of Fear — Kanan Makiya (برای جمع‌بندیِ ماهیتِ رژیم)منابع مرجع و نهادی:- مدخل‌های «Trial of Saddam Hussein»، «Execution of Saddam Hussein» و «Dujail massacre» در ویکی‌پدیا (با ارجاع به منابع اصلی).- گزارش مرکز بین‌المللی عدالت انتقالی (ICTJ): «Dujail: Trial and Error?» (۲۰۰۶) درباره‌ی کاستی‌های محاکمه.- بیانیه‌ها و گزارش‌های دفتر حقوق بشر سازمان ملل (OHCHR) و دیده‌بان حقوق بشر درباره‌ی محاکمه و اعدام.
  • 19. از کاخ تا گودال - پرونده جنگ خلیج فارس - قسمت ۱۹

    35:53||Season 13, Ep. 19
    مردی که عمری خود را خدا‌گونه نشان داده بود، در یک گودالِ زیرزمینی به‌اندازه‌ی یک قبر، نزدیکِ تکریت، یافته شد. در قسمت نوزدهم پرونده‌ی پرچم سفید — و آغاز فصل هشتم — به فرار و دستگیری صدام می‌رسیم: ماه‌ها فرار، کشته‌شدن پسرانش، شکار صبورانه‌ی نیروهای ویژه، و عملیات سپیده‌دم سرخ که او را در یک «سوراخ عنکبوت» یافت. و می‌بینیم که چطور قوس روایی به نقطه‌ی آغازش بازگشت: مردی که از حوالیِ تکریت برخاست، در حوالیِ همان تکریت به دام افتاد. دایره، کامل شد.پرونده‌ جنگ‌های خلیج فارس | قسمت ۱۹ از ۲۰کتاب‌ها:Saddam: His Rise and Fall — Con CoughlinCobra II و The Endgame — Michael R. Gordon & Bernard Trainor (درباره‌ی دوران اشغال و شکار)We Got Him! A Memoir of the Hunt and Capture of Saddam Hussein — Steve Russell (روایت یکی از فرماندهان عملیات)منابع مرجع و نهادی:مدخل‌های «Capture of Saddam Hussein»، «Operation Red Dawn» و «Uday and Qusay Hussein» در ویکی‌پدیا (با ارجاع به منابع اصلی).گزارش‌های رسمی ارتش آمریکا و آژانس اطلاعات دفاعی (DIA) درباره‌ی عملیات سپیده‌دم سرخ.پوشش خبری زمانِ دستگیری (دسامبر ۲۰۰۳).
  • 18. سقوط بغداد - پرونده جنگ خلیج فارس - قسمت ۱۸

    53:05||Season 13, Ep. 18
    نهم آوریل ۲۰۰۳، مجسمه‌ی صدام در میدان فردوس پایین کشیده شد. تصویری که به جهان گفت جنگ تمام شده. اما این تصویر، تمام ماجرا را نمی‌گفت. در قسمت هجدهم پرونده‌ی پرچم سفید — و پایان فصل هفتم — به سقوط بغداد و آنچه پس از آن آمد می‌رسیم: جنبه‌ی نمایشیِ آن مجسمه، هرج‌ومرج و غارتِ موزه‌ی ملی، دو تصمیم سرنوشت‌ساز که بذر یک شورش خونین را کاشتند، و بنرِ بدنامِ «مأموریت انجام شد». و می‌بینیم که چطور آمریکا، در ۲۰۰۳، به همان فاجعه‌ای رسید که در ۱۹۹۱ از آن پرهیز کرده بود.پرونده جنگ‌های خلیج فارس | قسمت ۱۸ از ۲۰کتاب‌ها:Cobra II: The Inside Story of the Invasion and Occupation of Iraq — Michael R. Gordon & Bernard TrainorFiasco: The American Military Adventure in Iraq — Thomas E. RicksThe Assassins' Gate: America in Iraq — George PackerImperial Life in the Emerald City — Rajiv Chandrasekaran (درباره‌ی مرجع موقت ائتلاف و تصمیم‌های برمر)منابع مرجع و نهادی:مدخل‌های «Saddam Hussein statue destruction»، «Battle of Baghdad (2003)»، «De-Ba'athification» و «Mission Accomplished speech» در ویکی‌پدیا (با ارجاع به منابع اصلی).گزارش تحقیقیِ پروپابلیکا (ProPublica) و نیویورکر (The New Yorker) درباره‌ی جنبه‌ی نمایشی و رسانه‌ای رویداد میدان فردوس.گزارش‌های مربوط به غارت موزه‌ی ملی عراق و فرمان‌های مرجع موقت ائتلاف (CPA).
  • 17. اولتیماتوم و شوک - پرونده جنگ خلیج فارس - قسمت ۱۷

    42:55||Season 13, Ep. 17
    در حالی که تانک‌های آمریکایی وارد بغداد می‌شدند، وزیر اطلاعات عراق با اطمینان کامل اعلام می‌کرد: «هیچ آمریکایی‌ای در بغداد نیست!» در قسمت هفدهم پرونده‌ی پرچم سفید — و آغاز فصل هفتم — به آغاز جنگ دوم می‌رسیم: حمله‌ی نافرجام برای کشتن صدام، راهبرد «شوک و بهت»، یورش به‌سوی بغداد، و مقاومت غیرمنتظره‌ی فدائیان. و می‌بینیم که چطور صدام، حتی در لحظه‌ی نابودی، از سلاح شیمیایی استفاده نکرد — چون نداشت؛ و چطور رژیمی که سی سال آهنین به نظر می‌رسید، در واقع، یک پوسته‌ی توخالی بود.پرونده جنگ‌های خلیج فارس | قسمت ۱۷ از ۲۰کتاب‌ها:Cobra II: The Inside Story of the Invasion and Occupation of Iraq — Michael R. Gordon & Bernard TrainorThe Iraq War — John KeeganFiasco: The American Military Adventure in Iraq — Thomas E. RicksGeneration Kill — Evan Wright (روایت میدانی از یورش)منابع مرجع و نهادی:مدخل‌های «2003 invasion of Iraq»، «Shock and awe»، «Fedayeen Saddam» و «Muhammad Saeed al-Sahhaf» در ویکی‌پدیا (با ارجاع به منابع اصلی).آرشیو موزه‌ی ارتش ملی (National Army Museum) و گزارش‌های میدانی نیروی دریایی آمریکا درباره‌ی عملیات آزادی عراق.گزارش‌های خبری زمانِ جنگ (از جمله پوشش تلویزیونیِ شوک و بهت).
  • 16. جنگی بر سر یک شبح - پرونده جنگ خلیج فارس - قسمت ۱۶

    28:32||Season 13, Ep. 16
    در مارس ۲۰۰۳، جهان بر سرِ سلاح‌های کشتار جمعیِ صدام به جنگ رفت. اما آن سلاح‌ها وجود نداشتند. در قسمت شانزدهم پرونده‌ی پرچم سفید — و پایان فصل ششم — به قلب یکی از بزرگ‌ترین مناقشه‌های قرن می‌رسیم: بازرسانی که گشتند و چیزی نیافتند، پرونده‌ی اطلاعاتیِ معیوبِ آمریکا، سخنرانیِ سرنوشت‌سازِ کالین پاول در سازمان ملل، و بزرگ‌ترین تظاهرات ضدجنگ تاریخ. و به آن پرسش دشوار می‌پردازیم: دروغ بود، یا اشتباه؟پرونده جنگ‌های خلیج فارس | قسمت ۱۶ از ۲۰کتاب‌ها:Fiasco: The American Military Adventure in Iraq — Thomas E. RicksPlan of Attack — Bob WoodwardHubris: The Inside Story of Spin, Scandal, and the Selling of the Iraq War — Michael Isikoff & David CornDisarming Iraq — Hans Blix (خاطرات رئیس UNMOVIC)منابع مرجع و نهادی:مدخل‌های «UN Security Council Resolution 1441»، «Colin Powell's UN speech» و «15 February 2003 anti-war protests» در ویکی‌پدیا (با ارجاع به منابع اصلی).آرشیو رسمی سازمان ملل (UNMOVIC) و گزارش‌های بلیکس و البرادعی به شورای امنیت.گزارش‌های رسمی آمریکا و بریتانیا درباره‌ی شکست اطلاعاتی (از جمله گزارش‌های Senate Intelligence Committee و گزارش Chilcot در بریتانیا).گزارش گروه بررسی عراق (Iraq Survey Group / Duelfer Report، ۲۰۰۴) که تأیید کرد سلاح کشتار جمعی فعالی وجود نداشت.
  • 15. یازده سپتامبر و محور شرارت - پرونده جنگ خلیج فارس - قسمت ۱۵

    33:18||Season 13, Ep. 15
    یازدهم سپتامبر ۲۰۰۱، آمریکا تغییر کرد. اما عراق و صدام، هیچ نقشی در آن حمله نداشتند — این یک واقعیت تثبیت‌شده است. پس چطور حمله‌ای که هیچ ربطی به عراق نداشت، هجده ماه بعد، به جنگی با عراق انجامید؟ در قسمت پانزدهم پرونده‌ی پرچم سفید — و آغاز فصل ششم — به این معما می‌پردازیم: نقش نومحافظه‌کارانی که سال‌ها خواهان براندازی صدام بودند، دکترین تازه‌ی جنگ پیش‌دستانه، سخنرانی «محور شرارت»، و آن آمیزه‌ی مرگبار از ترس و ابهام که عراق را به هدف بدل کرد.پرونده جنگ‌های خلیج فارس | قسمت ۱۵ از ۲۰کتاب‌ها:Fiasco: The American Military Adventure in Iraq — Thomas E. RicksThe Assassins' Gate: America in Iraq — George PackerPlan of Attack — Bob WoodwardCobra II: The Inside Story of the Invasion and Occupation of Iraq — Michael R. Gordon & Bernard Trainorمنابع مرجع و نهادی:مدخل‌های «September 11 attacks»، «Axis of evil»، «Bush Doctrine» و «Project for the New American Century» در ویکی‌پدیا (با ارجاع به منابع اصلی).متنِ سخنرانیِ «وضعیت اتحادیه» (State of the Union) جورج دبلیو بوش، ۲۹ ژانویه ۲۰۰۲.سندِ راهبردِ امنیت ملی ایالات متحده (National Security Strategy، سپتامبر ۲۰۰۲).گزارش کمیسیون ۱۱ سپتامبر (9/11 Commission Report) درباره‌ی نبودِ ارتباط معنادار میان عراق و القاعده.
  • 14. بازی موش و گربه - پرونده جنگ خلیج فارس - قسمت ۱۴

    31:52||Season 13, Ep. 14
    صدام طوری رفتار می‌کرد که انگار سلاح‌های مخوفی پنهان کرده، اما حقیقت، که تنها سال‌ها بعد روشن شد، این بود که او آن‌ها را تا حد زیادی نابود کرده بود. پس چرا بر سرِ چیزی که نداشت بلوف زد؟ در قسمت چهاردهم پرونده‌ی پرچم سفید به معمای سلاح‌های کشتار جمعی می‌رسیم: بازی موش و گربه با بازرسان آنسکام، فرار دامادِ صدام و افشاگری‌هایش، منطقِ مرگبارِ «ابهام راهبردی»، و عملیات روباه صحرا که بازرسان را برای چهار سال بیرون راند. سیاهچاله‌ای از ندانستن، که چهار سال بعد، بهانه‌ی جنگِ دوم شد.پرونده‌ی جنگ‌های خلیج فارس | قسمت ۱۴ از ۲۰کتاب‌ها:The Greatest Threat: Iraq, Weapons of Mass Destruction, and the Crisis of Global Security — Richard Butler (خاطرات رئیس آنسکام)Disarming Iraq — Hans BlixThe Iraq War — John KeeganSaddam: His Rise and Fall — Con Coughlinمنابع مرجع و نهادی:مدخل‌های «UNSCOM»، «Hussein Kamel»، «1998 bombing of Iraq (Operation Desert Fox)» و «UN Security Council Resolution 687» در ویکی‌پدیا (با ارجاع به منابع اصلی).آرشیو رسمی آنسکام در سازمان ملل و گزارش‌های شورای روابط خارجی (CFR) و انجمن کنترل تسلیحات (Arms Control Association).گزارش گروه بررسی عراق (Iraq Survey Group / Duelfer Report، ۲۰۰۴) درباره‌ی وضعیت واقعی سلاح‌های عراق.
  • 13. قفسِ پروازِ ممنوع - پرونده جنگ خلیج فارس - قسمت ۱۳

    31:59||Season 13, Ep. 13
    میان جنگ ۱۹۹۱ و جنگ ۲۰۰۳، یک دهه‌ی کامل وجود دارد که اغلب فراموش می‌شود، اما شاید بیش از هر دو جنگ قربانی گرفت. در قسمت سیزدهم پرونده‌ی پرچم سفید، به سال‌های محاصره می‌رسیم: مناطق پرواز ممنوع که آسمان عراق را تکه‌تکه کرد، تحریم‌هایی که اقتصاد و طبقه‌ی متوسط را در هم کوبید، فاجعه‌ی انسانی (و مناقشه‌ی آماری پیرامون آن)، و برنامه‌ی فاسدِ نفت در برابر غذا. و به تلخ‌ترین طنز این دهه می‌رسیم: تحریم‌هایی که قرار بود صدام را به زانو درآورند، مردم را در هم کوبیدند و چنگال او را محکم‌تر کردند.پرونده‌ جنگ‌های خلیج فارس | قسمت ۱۳ از ۲۰کتاب‌ها:Sanctioning Saddam: The Politics of Intervention in Iraq — Sarah Graham-BrownInvisible War: The United States and the Iraq Sanctions — Joy GordonThe Modern History of Iraq — Phebe MarrRepublic of Fear — Kanan Makiyaمنابع مرجع و نهادی:مدخل‌های «International sanctions against Iraq»، «Oil-for-Food Programme» و «Iraqi no-fly zones» در ویکی‌پدیا (با ارجاع به منابع اصلی).گزارش‌های یونیسف (UNICEF) درباره‌ی وضعیت کودکان عراق و پژوهش‌های بعدی (از جمله مطالعات منتشرشده در BMJ) درباره‌ی مناقشه‌ی آماری.گزارش‌های مربوط به برنامه‌ی نفت در برابر غذا و تحقیقات فساد آن (Independent Inquiry Committee و GAO).