Share

cover art for قماری بزرگ در شرق - پرونده جنگ خلیج فارس - قسمت ۵

پادکست پرچم سفید

قماری بزرگ در شرق - پرونده جنگ خلیج فارس - قسمت ۵

Season 13, Ep. 5

هفدهم سپتامبر ۱۹۸۰، صدام جلوی دوربین‌ها توافق الجزایر را پاره کرد. پنج روز بعد، به ایران حمله کرد. او باور داشت جنگ چند هفته طول می‌کشد. اما این قمار، هشت سال به طول انجامید و صدها هزار نفر را به کام مرگ کشید. در قسمت پنجم پرونده‌ی پرچم سفید و آغاز فصل دوم — به این پرسش می‌پردازیم: چرا صدام به ایران حمله کرد؟ ترکیبی از ترس از انقلاب، انتقام از تحقیر گذشته، طمع نفت، و یک توهم بزرگ — توهمِ پیروزیِ آسان. و می‌بینیم که چطور این توهم، در برابر مقاومتی که پیش‌بینی نکرده بود، فرو ریخت.

پرونده جنگ‌های خلیج فارس | قسمت ۵ از ۲۰


منابع


کتاب‌ها:


  • The Iran-Iraq War — Pierre Razoux (روایت مرجع و جامع درباره‌ی جنگ)
  • The Longest War: The Iran-Iraq Military Conflict — Dilip Hiro
  • Saddam Hussein: The Politics of Revenge — Said K. Aburish (درباره‌ی انگیزه‌های صدام)
  • The Iran-Iraq War: A Military and Strategic History — Williamson Murray & Kevin Woods

منابع مرجع و نهادی:


  • مدخل «Iran–Iraq War» و «Battle of Khorramshahr (1982)» در ویکی‌پدیا (با ارجاع به منابع اصلی).
  • مدخل «Iran-Iraq War» در دانشنامه‌ی بریتانیکا (Encyclopædia Britannica).

  • منابع تاریخیِ مربوط به اعدام آیت‌الله محمد باقر صدر و سیاست «صدور انقلاب».

اگر همراه و همداستان مایید، ما را در معرفی به مخاطبان در این پلتفرم و پلتفرم های داخلی یاری کنید.

برای حمایت مالی ما در ایران می‌توانید از لینک زیر استفاده کنید:

https://donito.me/ehsantarighat

و برای حمایت مالی خارج از ایران از لینک زیر:

https://ko-fi.com/ehsantarighat

More episodes

View all episodes

  • 11. جاده‌ی مرگ - پرونده جنگ خلیج فارس - قسمت ۱۱

    35:34||Season 13, Ep. 11
    در فوریه ۱۹۹۱، ائتلاف یکی از کامل‌ترین پیروزی‌های نظامی تاریخ مدرن را به دست آورد: کویت در صد ساعت آزاد شد. اما در پایانِ این پیروزی، مردی که همه‌ی فاجعه را آغاز کرده بود — صدام — هنوز بر سر قدرت بود. در قسمت یازدهم پرونده‌ی پرچم سفید — و پایان فصل چهارم — به نبرد زمینیِ صدساعته می‌رسیم، به صحنه‌ی هولناک «جاده‌ی مرگ»، به آتشِ چاه‌های نفت کویت، و به بزرگ‌ترین پرسش این جنگ: چرا ائتلاف، در اوج پیروزی، متوقف شد و به بغداد نرفت؟ تصمیمی که بذرش، دوازده سال بعد، در یک جنگ دیگر درو شد.پرونده جنگ‌های خلیج فارس | قسمت ۱۱ از ۲۰کتاب‌ها:The Generals' War: The Inside Story of the Conflict in the Gulf — Michael R. Gordon & Bernard TrainorThe Gulf Conflict 1990–1991 — Lawrence Freedman & Efraim KarshA World Transformed — George H. W. Bush & Brent ScowcroftIt Doesn't Take a Hero — Norman Schwarzkopf (خاطرات فرمانده ائتلاف)منابع مرجع و نهادی:مدخل‌های «Gulf War»، «Highway of Death»، «Gulf War ground campaign» و «Safwan Airfield standoff» در ویکی‌پدیا (با ارجاع به منابع اصلی).آرشیو موزه‌ی جنگ امپریال (Imperial War Museums) درباره‌ی کارزار زمینی.تحلیل‌های مربوط به تصمیمِ پایان‌دادن به جنگ و نرفتن به بغداد (از جمله Texas National Security Review و آرشیو امنیت ملی آمریکا).
  • 10. طوفان صحرا - پرونده جنگ خلیج فارس - قسمت ۱۰

    30:38||Season 13, Ep. 10
    نیمه‌شب ۱۷ ژانویه ۱۹۹۱، آسمان بغداد روشن شد و میلیون‌ها نفر در سراسر جهان، برای نخستین بار، آغاز یک جنگ را زنده از تلویزیون تماشا کردند. در قسمت دهم پرونده‌ی پرچم سفید، به کارزار هواییِ طوفان صحرا می‌رسیم: برتری مطلق فناورانه، نخستین جنگ زنده‌ی تلویزیونی، و قمارِ اسکادِ صدام برای کشاندن اسرائیل به جنگ و شکستن ائتلاف. اما در زیر آن تصویرِ «تمیز» که جهان دید، فاجعه‌ی پناهگاه عامریه و واقعیتِ خونینی نهفته بود که دوربین‌ها نشان نمی‌دادند.پرونده جنگ‌های خلیج فارس | قسمت ۱۰ از ۲۰کتاب‌ها:The Generals' War: The Inside Story of the Conflict in the Gulf — Michael R. Gordon & Bernard TrainorThe Gulf Conflict 1990–1991 — Lawrence Freedman & Efraim KarshGulf War Air Power Survey — مطالعه‌ی رسمی نیروی هوایی آمریکاLive from Baghdad — Robert Wiener (درباره‌ی پوشش CNN)منابع مرجع و نهادی:مدخل‌های «Gulf War air campaign»، «1991 Iraqi missile attacks against Israel» و «Amiriyah shelter bombing» در ویکی‌پدیا (با ارجاع به منابع اصلی).آرشیو موزه‌ی جنگ امپریال (Imperial War Museums) درباره‌ی کارزار هوایی طوفان صحرا.گزارش‌های دیده‌بان حقوق بشر (Human Rights Watch) درباره‌ی تلفات غیرنظامی و حملات موشکی.
  • 9. خطی روی شن - پرونده جنگ خلیج فارس - قسمت ۹

    31:06||Season 13, Ep. 9
    پس از اشغال کویت، جهان در برابر صدام خطی در شن کشید. در صحرای عربستان، بزرگ‌ترین ائتلاف نظامی پس از جنگ جهانی دوم شکل گرفت: سی‌وپنج کشور، نیم‌میلیون سرباز، و یک مهلت روشن. در قسمت نهم پرونده‌ی پرچم سفید — و آغاز فصل چهارم — دنبال می‌کنیم که چطور سپر صحرا، دیپلماسی، تحریم و تهدید در هم تنیدند؛ چطور صدام با سپر انسانی و بازیِ «پیوند» کوشید ورق را برگرداند؛ و چرا، با وجود همه‌ی تلاش‌ها، عقب نکشید. جهان، قدم‌به‌قدم، به لبه‌ی جنگ رسید.پرونده جنگ‌های خلیج فارس | قسمت ۹ از ۲۰کتاب‌ها:The Generals' War: The Inside Story of the Conflict in the Gulf — Michael R. Gordon & Bernard TrainorThe Gulf Conflict 1990–1991 — Lawrence Freedman & Efraim KarshA World Transformed — George H. W. Bush & Brent ScowcroftThe Commanders — Bob Woodward (درباره‌ی تصمیم‌گیری نظامی و سیاسی آمریکا)منابع مرجع و نهادی:مدخل‌های «Gulf War»، «Operation Desert Shield»، «UN Security Council Resolution 678» و «Geneva Peace Conference (1991)» در ویکی‌پدیا (با ارجاع به منابع اصلی).متنِ قطعنامه‌ی ۶۷۸ شورای امنیت سازمان ملل.مدخل «Persian Gulf War» در دانشنامه‌ی بریتانیکا (Encyclopædia Britannica) و آرشیو نیروی دریایی آمریکا (Naval History and Heritage Command).
  • 8. استانِ نوزدهم عراق - پرونده جنگ خلیج فارس - قسمت ۸

    27:36||Season 13, Ep. 8
    ساعت دو بامداد دوم اوت ۱۹۹۰، تانک‌های گارد ریاست‌جمهوری عراق از مرز گذشتند. تا صبح، پایتخت کویت سقوط کرده بود؛ تا شب، کلِ کشور. در قسمت هشتم پرونده‌ی پرچم سفید، به نقطه‌ی عطفِ کل ماجرا می‌رسیم: اشغال کویت. فرار امیر، مرگِ یک شاهزاده در دفاع از کاخ، اعلام کویت به‌عنوان «استان نوزدهم»، و غارتِ یک کشور. و می‌بینیم که چطور صدام، با همین یک تصمیم، به‌جای حلِ مشکلاتش، جهانی را علیه خود متحد کرد که هرگز تصورش را نمی‌کرد.پرونده‌ جنگ‌های خلیج فارس | قسمت ۸ از ۲۰کتاب‌ها:The Generals' War: The Inside Story of the Conflict in the Gulf — Michael R. Gordon & Bernard TrainorThe Gulf Conflict 1990–1991 — Lawrence Freedman & Efraim KarshSaddam Hussein: The Politics of Revenge — Said K. AburishA World Transformed — George H. W. Bush & Brent Scowcroft (روایت از منظر کاخ سفید)منابع مرجع و نهادی:مدخل‌های «Iraqi invasion of Kuwait»، «Battle of Dasman Palace»، «UN Security Council Resolution 660» و «661» در ویکی‌پدیا (با ارجاع به منابع اصلی).متنِ قطعنامه‌های ۶۶۰ و ۶۶۱ شورای امنیت سازمان ملل.مدخل «Persian Gulf War» در دانشنامه‌ی بریتانیکا (Encyclopædia Britannica).
  • 7. کشوری ورشکسته و مغرور - پرونده جنگ خلیج فارس - قسمت ۷

    33:19||Season 13, Ep. 7
    صدام از جنگ با ایران، فاتح بیرون آمد، اما ورشکسته. خزانه خالی بود، بدهی‌ها کمرشکن، و غرورش جریحه‌دار. و نگاهش به همسایه‌ای کوچک و ثروتمند افتاد که او را طلبکار می‌دانست: کویت. در قسمت هفتم پرونده‌ی پرچم سفید و آغاز فصل سوم دنبال می‌کنیم که چطور بدهی، اختلاف بر سر نفت و میدان رمیله، و غرورِ یک مرد، دست به دست هم دادند و عراق را به لبه‌ی پرتگاه بردند. و به دیدار پرمناقشه‌ی صدام با سفیر آمریکا، آوریل گلسپی، می‌رسیم؛ دیداری که هنوز این پرسش را زنده نگه داشته: آیا آمریکا، ناخواسته، چراغ سبز داد؟پرونده‌ی جنگ‌های خلیج فارس | قسمت ۷ از ۲۰پادکست‌های استودیوپرونده باز - لینک کست‌باکس - لینک اپل پادکستداتس - لینک کست‌باکس - لینک اپل پادکستدایره داستان - لینک کست‌باکس - لینک اپل پادکستپادکست پرچم سفید - لینک کست باکس - لینک اپل پادکستکتاب‌ها:The Generals' War: The Inside Story of the Conflict in the Gulf — Michael R. Gordon & Bernard TrainorSaddam Hussein: The Politics of Revenge — Said K. AburishThe Gulf Conflict 1990–1991 — Lawrence Freedman & Efraim KarshCrisis in the Gulf و منابع تاریخیِ مربوط به بحرانِ کویتمنابع مرجع و نهادی:مدخل‌های «Iraqi invasion of Kuwait»، «April Glaspie» و «Gulf War» در ویکی‌پدیا (با ارجاع به منابع اصلی).متنِ منتشرشده‌ی دیدارِ صدام و گلسپی (۲۵ ژوئیه ۱۹۹۰).مدخل «Persian Gulf War» در دانشنامه‌ی بریتانیکا (Encyclopædia Britannica).
  • 6. مردابی به نام جنگ - پرونده جنگ خلیج فارس - قسمت ۶

    32:55||Season 13, Ep. 6
    جنگی که می‌توانست در ۱۹۸۲ تمام شود، شش سالِ دیگر ادامه یافت. در قسمت ششم پرونده‌ی پرچم سفید — و پایانِ فصل دوم — به تاریک‌ترین سال‌های جنگ ایران و عراق می‌رسیم: جنگِ فرسایشی در سنگرهایی که یادآورِ جنگِ جهانیِ اول بود، عبورِ صدام از خطِ سلاحِ شیمیایی، بازیِ ریاکارانه‌ی قدرت‌های بزرگ، و فاجعه‌های حلبچه و الانفال. و می‌بینیم که چطور عراق، با «پیروزی»‌ای پوشالی و کوهی از بدهی از جنگ بیرون آمد — بدهی‌ای که مستقیماً به سمتِ کویت اشاره می‌کرد.پرونده جنگ‌های خلیج فارس | قسمت ۶ از ۲۰------پادکست‌های استودیوپرونده باز - لینک کست‌باکس - لینک اپل پادکستداتس - لینک کست‌باکس - لینک اپل پادکستدایره داستان - لینک کست‌باکس - لینک اپل پادکستپادکست پرچم سفید - لینک کست باکس - لینک اپل پادکستمنابع:کتاب‌ها:The Iran-Iraq War — Pierre Razoux (روایت مرجع و جامع)The Longest War: The Iran-Iraq Military Conflict — Dilip HiroGenocide in Iraq: The Anfal Campaign Against the Kurds — گزارش دیده‌بان حقوق بشر (Human Rights Watch, 1993)Republic of Fear — Kanan MakiyaSaddam Hussein: The Politics of Revenge — Said K. Aburishمنابع مرجع و نهادی:مدخل‌های «Iran–Iraq War»، «Halabja massacre»، «Anfal campaign» و «UN Security Council Resolution 598» در ویکی‌پدیا (با ارجاع به منابع اصلی).گزارش‌های دیده‌بان حقوق بشر (Human Rights Watch) درباره‌ی الانفال و حلبچه.مدخل «Iran-Iraq War» در دانشنامه‌ی بریتانیکا (Encycloaedia Britannica).
  • 4. تاج‌گذاری خونین - پرونده جنگ خلیج فارس - قسمت ۴

    39:23||Season 13, Ep. 4
    بیست‌ودوم ژوئیه ۱۹۷۹، تنها شش روز پس از آنکه صدام رئیس‌جمهور شد، صدها مقامِ ارشدِ حزب بعث را به تالاری در بغداد فراخواند. او پشتِ تریبون نشست، سیگار برگی روشن کرد، و شروع کرد به خواندنِ فهرستِ «خائنان» — و با هر نام، یکی از حاضران را از تالار بیرون بردند. در قسمتِ پایانیِ فصلِ اولِ پرونده‌ی پرچم سفید، به یکی از هولناک‌ترین صحنه‌های تاریخِ سیاسیِ معاصر می‌رسیم؛ روزی که صدام تاج‌گذاری‌اش را با خونِ یاران خودش امضا کرد، و عراق را به یک کشورِ یک‌نفره بدل کرد.اسپانسر: پلتفرم کانتنت بایتایمیل پشتیبانی: dailycontentbite@gmail.comکتاب‌ها:Saddam Hussein: The Politics of Revenge — Said K. Aburish (درباره‌ی پاکسازی ۱۹۷۹ و تثبیت قدرت)Republic of Fear: The Politics of Modern Iraq — Kanan Makiya (تحلیلِ مرجع درباره‌ی ترور به‌مثابه ابزار حکومت)The Modern History of Iraq — Phebe MarrSaddam: His Rise and Fall — Con Coughlinمنابع مرجع و نهادی:مدخل «1979 Ba'ath Party Purge» در ویکی‌پدیا (با ارجاع به منابع اصلی).مدخل «Saddam Hussein» در دانشنامه‌ی بریتانیکا (Encyclopædia Britannica).گزارش‌ها و تحلیل‌های تاریخیِ مربوط به جلسه‌ی تالار الخلد (Al-Khuld Hall) و فیلمِ آن.
  • 3. مرد پشت پرده - پرونده جنگ خلیج فارس - قسمت ۳

    44:12||Season 13, Ep. 3
    در سال ۱۹۶۸، حزب بعث برای همیشه قدرت را در عراق به چنگ گرفت — و در سایه‌ی رئیس‌جمهورِ محترم، احمد حسن البکر، مردی جوان و گرسنه رشته‌های واقعیِ قدرت را تکه‌تکه در دست می‌گرفت: صدام حسین. در قسمت سوم پرونده‌ی پرچم سفید، یازده سالی را دنبال می‌کنیم که در آن صدام، بدون آنکه رسماً رئیس باشد، عراق را از آنِ خود کرد. دو چهره‌ی او را می‌بینیم: چهره‌ای که با پولِ نفت جاده و مدرسه و بیمارستان ساخت، و چهره‌ای که زندان و شکنجه و ترس ساخت. و به زخمی می‌رسیم که در الجزایر بر غرورِ او نشست — زخمی که سال‌ها بعد، خاورمیانه را به آتش کشید.پرونده جنگ خلیج فارس | قسمت ۳ از ۲۰اسپانسر: پلتفرم کانتنت بایتایمیل پشتیبانی: dailycontentbite@gmail.comمنابع:کتاب‌ها:Saddam Hussein: The Politics of Revenge — Said K. Aburish (درباره‌ی کودتای ۱۹۶۸ و صعود صدام)Republic of Fear: The Politics of Modern Iraq — Kanan Makiya (تحلیلِ مرجع درباره‌ی دستگاهِ ترس و امنیتِ بعث)The Modern History of Iraq — Phebe Marr (درباره‌ی توسعه‌ی اقتصادی، نفت و سیاستِ دهه‌ی ۱۹۷۰)Saddam: His Rise and Fall — Con Coughlinمنابع مرجع و نهادی:مدخل «17 July Revolution» و «1975 Algiers Agreement» در ویکی‌پدیا (با ارجاع به منابع اصلی).مدخل «Iraq: The revolution of 1968» و «Saddam Hussein» در دانشنامه‌ی بریتانیکا (Encyclopædia Britannica).منابع تاریخیِ مربوط به ملی‌سازیِ شرکت نفت عراق (Iraq Petroleum Company) در ۱۹۷۲.