Ekonomia i cała reszta

- Patronite: https://patronite.pl/EICR - Wirtualna kawka: https://buycoffee.to/eicr - Nasza książka "Ile trzeba zarabiać, żeby być szczęśliwym": https://bonito.pl/produkt/ile-trzeba-zarabiac-zeby-byc-szczesliwym-oraz-12-innych-pytan-o-ekon?srsltid=AfmBOoqBQY9Hf8mMy28w5Lc23inbtB9203ouRlmYqyqNMjB3z7lutwjJW 2025 roku absencje chorobowe pracujących i ubezpieczonych w ZUS Polaków liczyły łącznie 290,5 mln dni. Najwięcej zwolnień braliśmy z powodu chorób układu mięśniowo-szkieletowego. Na drugim miejscu wśród znalazły się "zaburzenia psychiczne i zaburzenia zachowania". Suma nieobecności w pracy z tego powodu wyniosła aż 34,1 mln dni. W 2015 roku liczba absencji z powodu problemów psychicznych wynosiła niecałe 18 mln. W 2009 roku - w szczycie globalnego kryzysu gospodarczego - było to ponad 11 mln dni. Czy więc przez te wszystkie lata narastał wyzysk? A może stało się coś zupełnie odwrotnego? Bibliografia:Coraz częstsze i dłuższe zwolnienia lekarskie, https://www.zus.pl/-/coraz-częstsze-i-dłuższe-zwolnienia-lekarskiePolacy coraz dłużej na chorobowym. Przeciętne zwolnienie to już 11 dni, https://polskieradio24.pl/artykul/3679581,polacy-coraz-dluzej-na-chorobowym-przecietne-zwolnienie-to-juz-11-dniABSENCJA CHOROBOWA W 2015 ROKU, https://www.zus.pl/documents/10182/39590/Absencja+chorobowa+w+2015+roku.pdf/c36a1432-adcf-4f6f-8d72-5d1108e7ab8a?t=1467889484311ABSENCJA CHOROBOWA W 2009 ROKU, https://www.zus.pl/documents/10182/39590/Absencja2009.pdf/cbc66596-8ec3-42c9-a3cd-e157559b9f1f?t=1431499852192Raport Absencja chorobowa w 2025 r, https://www.zus.pl/documents/10182/39590/Raport+Absencja+chorobowa+w+2025+roku.pdf/b2b8893f-049d-0782-1787-415168d381b3?t=1775560395351Charakterystyka sytuacji pracujących, https://www.cbos.pl/PL/publikacje/raporty_tekst.php?id=7192Praca zarobkowa Polaków i zadowolenie z niej, https://www.cbos.pl/SPISKOM.POL/2023/K_152_23.PDFAbsencja chorobowa z tytułu choroby własnej osób ubezpieczonych w ZUS https://psz.zus.pl/kategorie/absencja-chorobowa/absencja-chorobowa-z-tytulu-choroby-wlasnej-osob-ubezpieczonych-w-zus

- Patronite: https://patronite.pl/EICR - Wirtualna kawka: https://buycoffee.to/eicr - Nasza książka "Ile trzeba zarabiać, żeby być szczęśliwym": https://bonito.pl/produkt/ile-trzeba-zarabiac-zeby-byc-szczesliwym-oraz-12-innych-pytan-o-ekon?srsltid=AfmBOoqBQY9Hf8mMy28w5Lc23inbtB9203ouRlmYqyqNMjB3z7lutwjJW ciągu zaledwie 15 lat ubyło nam 32 proc. pracowników w wieku 25-29 lat. Za to grupa pracowników w wieku 35 lat i więcej zwiększyła swoją liczebność o około 1/5. Stało się to przede wszystkim dlatego, że najliczniejsze roczniki (po ponad 600 tys. osób) półtorej dekady temu miały 25-34 lata, a aktualnie mają 40-49 lat. Za kilkanaście lat te najliczniejsze w naszej populacji roczniki zaczną przechodzić na emerytury.Dla porównania: aktualne roczniki 18-28-latków nie mają nawet 400 tys. osób. Siedmiolatków również mamy ok. 400 tys., trzylatków 300 tys., a w 2025 roku urodziło się tylko 238 tys. dzieci... Nic więc dziwnego, że do 2040 roku ubędzie nam prawie 2 mln osób w wieku produkcyjnym, To jeszcze jeden argument za tym, aby podwyższyć wiek emerytalny - oprócz kluczowej przyczyny, jaką jest niska wysokość świadczeń, jakie muszą czekać emerytów, jeśli zaczną przechodzić na emerytury w takim wieku, w jakim przechodzi się na nie aktualnie.Bibliografia:Aktywność ekonomiczna ludności: https://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/rynek-pracy/pracujacy-bezrobotni-bierni-zawodowo-wg-bael/aktywnosc-ekonomiczna-ludnosci-polski-4-kwartal-2025-r-,4,61.htmlBaza Danych Lokalnych GUS https://bdl.stat.gov.pl/bdl/dane/podgrup/tablica

- Patronite: https://patronite.pl/EICR - Wirtualna kawka: https://buycoffee.to/eicr - Nasza książka "Ile trzeba zarabiać, żeby być szczęśliwym": https://bonito.pl/produkt/ile-trzeba-zarabiac-zeby-byc-szczesliwym-oraz-12-innych-pytan-o-ekon?srsltid=AfmBOoqBQY9Hf8mMy28w5Lc23inbtB9203ouRlmYqyqNMjB3z7lutwjJDo tej pory byliśmy zdani głównie na spekulacje. Teraz jednak już wiemy z dużą dozą pewności ile zyskaliśmy na wejściu do Unii Europejskiej - w procentach PKB.Żeby się tego dowiedzieć eksperci "ulepili" kontrfaktyczną Polskę z krajów podobnych do nas, ale takich, które do Unii Europejskiej nie weszły. Dzięki temu mogliśmy się dowiedzieć, "co by było gdyby". A dokładnie rzecz ujmując: co by było gdybyśmy nie dokonali akcesji.Bibliografia:PIE, Tygodnik Gospodarczy, https://pie.net.pl/tygodnik-gospodarczy-13-2026-2-kwietnia-2026/PIE, Wielkie rozszerzenie. 20 lat członkostwa Europy Środkowej w UE, https://pie.net.pl/wp-content/uploads/2024/04/Wielkie-rozszerzenie.-20-lat-czlonkostwa-Europy-Srodkowej-w-UE.pdf

- Patronite: https://patronite.pl/EICR - Wirtualna kawka: https://buycoffee.to/eicr - Nasza książka "Ile trzeba zarabiać, żeby być szczęśliwym": https://bonito.pl/produkt/ile-trzeba-zarabiac-zeby-byc-szczesliwym-oraz-12-innych-pytan-o-ekon?srsltid=AfmBOoqBQY9Hf8mMy28w5Lc23inbtB9203ouRlmYqyqNMjB3z7lutwjJW ciągu ostatnich 20 lat przybyło nam 2,7 mln osób mieszkających samotnie bez dzieci. Tego zjawiska nie tłumaczy ani wzrastająca liczba rozwodów, ani śmierć współmałżonków w starzejącym się społeczeństwie. Dzisiaj grubo ponad 200 tys. osób do 25 roku życia mieszka samotnie we własnych lub wynajmowanych mieszkaniach. W 2006 roku było to niecałe 100 tys. Procentowo jest to więc znacznie większy wzrost niż w przypadku liczby gniazdowników.Skąd te zmiany? Odpowiedź jest prosta. I udzielamy jej w odcineczku :)Bibliografia:Eurostat, 16.9% of people in EU lived in overcrowded households, https://ec.europa.eu/eurostat/web/products-eurostat-news/w/ddn-20251222-1Glossary:Overcrowding rate, https://ec.europa.eu/eurostat/statistics-explained/index.php?title=Glossary:Overcrowding_ratePolska w liczbach 2025, https://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/inne-opracowania/inne-opracowania-zbiorcze/polska-w-liczbach-2025,14,18.htmlPrivate households by household composition, number of children and age of youngest child, https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/lfst_hhnhtych__custom_20483505/default/tablePersons by household composition and labour status, https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/lfst_hhindws__custom_20483657/default/table

- Patronite: https://patronite.pl/EICR - Wirtualna kawka: https://buycoffee.to/eicr - Nasza książka "Ile trzeba zarabiać, żeby być szczęśliwym": https://bonito.pl/produkt/ile-trzeba-zarabiac-zeby-byc-szczesliwym-oraz-12-innych-pytan-o-ekon?srsltid=AfmBOoqBQY9Hf8mMy28w5Lc23inbtB9203ouRlmYqyqNMjB3z7lutwjJCzasem można usłyszeć, że owszem, w małych miastach mniej się zarabia, ale w większych za to płacimy za mieszkania jak za zboże. Po wzięciu poprawki na tę kwestię miałoby się okazać, że na prowincji ludziom więcej zostaje w kieszeniach. Udowadniamy, że taka, opierająca się na porównywaniu gruszek z jabłkami, narracja jest fałszywa. Za to świetnie brzmi i można nią zrobić wrażenie podczas spotkania ze znajomymi.Bibliografia:Informacja o poziomie i strukturze minimum egzystencji w 2024 r. (na podstawie danych średniorocznych), https://www.ipiss.com.pl/wp-content/uploads/2025/04/ME-dla-MRPiPS-2024-srednioroczne_03_04_25_nv_.pdfWartości minimum egzystencji w województwach i klasach miejscowości w 2024 r., https://www.ipiss.com.pl/wp-content/uploads/2025/06/ME-przestrzennie-2024_07-06-2025.pdfUbóstwo w Polsce w latach 2023 i 2024, https://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/warunki-zycia/ubostwo-pomoc-spoleczna/ubostwo-w-polsce-w-latach-2023-i-2024,1,12.htmlhttps://rentier.io/blog/wp-content/uploads/2026/03/2026-01-29-Koszty-najmu.jpgRozkład wynagrodzeń w gospodarce narodowej w październiku 2025 r., https://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/rynek-pracy/pracujacy-zatrudnieni-wynagrodzenia-koszty-pracy/rozklad-wynagrodzen-w-gospodarce-narodowej-w-pazdzierniku-2025-r-,32,22.htmlWarunki życia – deprywacja materialna i społeczna w 2025 r., https://publikacje.new.stat.gov.pl/portal-publikacje/warunki-zycia-deprywacja-materialna-i-spoleczna-w-2025-r

- Patronite: https://patronite.pl/EICR - Wirtualna kawka: https://buycoffee.to/eicr - Nasza książka "Ile trzeba zarabiać, żeby być szczęśliwym": https://bonito.pl/produkt/ile-trzeba-zarabiac-zeby-byc-szczesliwym-oraz-12-innych-pytan-o-ekon?srsltid=AfmBOoqBQY9Hf8mMy28w5Lc23inbtB9203ouRlmYqyqNMjB3z7lutwjJWedług badania CBOS 13% badanych Polaków miało okazję pracować na umowę cywilno-prawną lub w ramach wymuszonego samozatrudnienia dla pracodawców, którzy nie zaoferowali umowy o pracę, choć zgodnie z prawem powinni to uczynić. 26% respondentów ma znajomych lub członków rodziny, którzy doświadczyli pracy na śmieciówce. Połowa badanych uważało, że Państwowa Inspekcja Pracy (PIP) powinna mieć możliwość zamiany śmieciówek na umowy o pracę, dwukrotnie mniej miało przeciwne zdanie.Wchodząca w życie 8 lipca 2026 roku reforma PIP da inspektorom okręgowym możliwość zamiany śmieciówek na etaty decyzją administracyjną. Nie oznacza to stworzenia nowych wymagań dla pracodawców. W nowych przepisach chodzi jedynie o to, żeby dać PIP narzędzia, które umożliwią egzekwowanie istniejących już przepisów. Czy będzie to gamechanger? Wszystko będzie zależało od woli politycznej.Bibliografia:Dz. U. 1974 Nr 24 poz. 141 USTAWA z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy, https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU19740240141/U/D19740141Lj.pdfPytania i odpowiedzi - Reforma Państwowej Inspekcji Pracy, https://www.gov.pl/web/rodzina/pytania-i-odpowiedzi---reforma-panstwowej-inspekcji-pracyKrajowy Plan Odbudowy i Zwiększania Odporności, https://www.kpo.gov.pl/media/109762/KPO.pdfZAŁĄCZNIK do DECYZJI WYKONAWCZEJ RADY zmieniającej decyzję wykonawczą z dnia 17 czerwca 2022 r. w sprawie zatwierdzenia oceny planu odbudowy i zwiększania odporności Polski, https://www.kpo.gov.pl/media/162052/ZalaczznikdoDecyzjiWykonawczejRadyUE1512.pdfRejestr umów o dzieło Analiza danych z formularzy RUD przekazanych od 1 stycznia do 31 grudnia 2024 r, https://www.zus.pl/documents/10182/2422424/0894_25+Rejestr+umów+o+dzieło.pdf/fc298e25-8d9f-a15f-4204-e65edaadb9f5?t=1742541391453B2B w etaty. Rząd już szacuje wpływy z szykowanej reformy, https://www.money.pl/gospodarka/b2b-w-etaty-rzad-juz-szacuje-wplywy-z-szykowanej-reformy-7213643916032992a.html#:~:text=Jej%20celem%20ma%20być%20wskazywanie%20firm%2C%20w,sprawie%20stworzył%20resort%20rodziny%20i%20pracy%20Agnieszki

- Patronite: https://patronite.pl/EICR- Wirtualna kawka: https://buycoffee.to/eicr- Nasza książka "Ile trzeba zarabiać, żeby być szczęśliwym": https://bonito.pl/produkt/ile-trzeba-zarabiac-zeby-byc-szczesliwym-oraz-12-innych-pytan-o-ekon?srsltid=AfmBOoqBQY9Hf8mMy28w5Lc23inbtB9203ouRlmYqyqNMjB3z7lutwjJW grupie wiekowej 25-34 lata w Polsce wyższym wykształceniem może się pochwalić 37 proc. mężczyzn oraz aż 55 proc. kobiet. To nie tylko segmentacja edukacyjna. to segmentacja stylów życia, ryzyk zdrowotnych, szans na dobrą płacę z możliwością awansu oraz segmentacja geograficzna.Różnice edukacyjne między chłopcami i dziewczynkami zaczynają się już w szkole podstawowej. To ma wpływ na wybieraną szkołę średnią. A ona z kolei zwiększa lub zmniejsza prawdopodobieństwo dostania się na studia.Skąd się bierze to zjawisko? Czy to przez patriarchat? I co można z nim zrobić?Bibliografia:Michał Gulczyński, Przemilczane nierówności. O problemach mężczyzn w Polsce, https://klubjagiellonski.pl/publikacje/przemilczane-nierownosci-o-problemach-mezczyzn-w-polsce/Szkolnictwo wyższe w roku akademickim 2024/2025, https://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/edukacja/edukacja/szkolnictwo-wyzsze-w-roku-akademickim-20242025,8,11.htmlWhy do more young women than men go on to tertiary education?, https://www.oecd.org/content/dam/oecd/en/publications/reports/2021/03/why-do-more-young-women-than-men-go-on-to-tertiary-education_2abb34b9/6f7209d1-en.pdfhttps://demografia.stat.gov.pl/bazademografia/CustomSelectData.aspx?s=lud&y=2024&t=00/14/65Alicja Zawistowska, Luka płci w edukacji. Wpływ społeczeństwa, ekonomii i kultury na wybory edukacyjne kobiet i mężczyzn, https://www.frse.org.pl/brepo/panel_repo_files/2023/10/31/w4xpcb/luka-plci-w-edukacji.pdfPerspektywy.pl https://perspektywy.pl/portal/index.php?option=com_content&view=article&id=11186&catid=24&Itemid=119

- Patronite: https://patronite.pl/EICR - Wirtualna kawka: https://buycoffee.to/eicr - Nasza książka "Ile trzeba zarabiać, żeby być szczęśliwym": https://bonito.pl/produkt/ile-trzeba-zarabiac-zeby-byc-szczesliwym-oraz-12-innych-pytan-o-ekon?srsltid=AfmBOoqBQY9Hf8mMy28w5Lc23inbtB9203ouRlmYqyqNMjB3z7lutwjJNagłówki straszą rosnącym bezrobociem, które miało w ostatnim czasie przekroczyć 6 proc. Takich odczytów nie było od dobrych kilku lat. Jednocześnie Koalicja Obywatelska szczyci się, że Polska ma najniższe bezrobocie w Unii Europejskiej.O co w tym wszystkim chodzi?Bibliografia:https://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/rynek-pracy/bezrobocie-rejestrowane/stopa-bezrobocia-rejestrowanego-w-latach-1990-2026,4,1.htmlhttps://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/UNE_RT_M__custom_118016/bookmark/table?lang=en&bookmarkId=efcf7c9f-c4d7-4bc2-8c74-962ead60acfc&c=1603730430589https://www.money.pl/gospodarka/bezrobocie-najwyzsze-od-5-lat-minister-tlumaczy-zmiane-7263480966691136a.htmlPracujący, bezrobotni i bierni zawodowo 2026 (wyniki wstępne Badania Aktywności Ekonomicznej Ludności w 4 kwartale 2025 r.), https://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/rynek-pracy/pracujacy-bezrobotni-bierni-zawodowo-wg-bael/pracujacy-bezrobotni-i-bierni-zawodowo-2026-wyniki-wstepne-badania-aktywnosci-ekonomicznej-ludnosci-w-4-kwartale-2025-r-,12,67.html