Share

Ekonomia i cała reszta
#80 Teatry, liberalizm, głosowanie na Razem. Czym duże miasta różnią się od wsi?
- Patronite: https://patronite.pl/EICR
- Wirtualna kawka: https://buycoffee.to/eicr
- Nasza książka "Ile trzeba zarabiać, żeby być szczęśliwym": https://bonito.pl/produkt/ile-trzeba-zarabiac-zeby-byc-szczesliwym-oraz-12-innych-pytan-o-ekon?srsltid=AfmBOoqBQY9Hf8mMy28w5Lc23inbtB9203ouRlmYqyqNMjB3z7lutwjJ
W największych miastach w Polsce mieszka około 15 proc. z nas. Na wsiach z kolei 40 proc. (15 mln!). Jeśli jednak rzucimy okiem na przekaz medialny mogłoby się wydawać, że jest odwrotnie.
Czym różnią się mieszkańcy dużych miast i wsi oraz małych miasteczek? Jak spędzają czas jedni, a jak drudzy? Jakie mają poglądy polityczne i jakie są ich wartości?
Bibliografia:
https://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/ludnosc/ludnosc/ludnosc-stan-i-struktura-ludnosci-oraz-ruch-naturalny-w-przekroju-terytorialnym-w-2025-r-stan-w-dniu-30-czerwca,6,39.html
https://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/roczniki-statystyczne/roczniki-statystyczne/rocznik-demograficzny-2025,3,19.html
https://stat.gov.pl/files/gfx/portalinformacyjny/pl/defaultaktualnosci/5486/3/24/1/sytuacja_gospodarstw_domowych_w_2024_r._w_swietle_wynikow_badania_budzetow_gospodarstw_domowych.pdf
https://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/rynek-pracy/pracujacy-zatrudnieni-wynagrodzenia-koszty-pracy/rozklad-wynagrodzen-w-gospodarce-narodowej-w-kwietniu-2026-r-,32,28.html
https://www.cbos.pl/SPISKOM.POL/2026/K_005_26.PDF https://www.cbos.pl/SPISKOM.POL/2026/K_095_26.PDF
https://www.cbos.pl/SPISKOM.POL/2026/K_101_26.PDF https://www.cbos.pl/SPISKOM.POL/2024/K_088_24.PDF
https://www.cbos.pl/SPISKOM.POL/2026/K_096_26.PDF https://www.cbos.pl/SPISKOM.POL/2025/K_058_25.PDF
More episodes
View all episodes

Piguła 137: Czy Polacy pracują najwięcej w Europie?
28:12|- Patronite: https://patronite.pl/EICR- Wirtualna kawka: https://buycoffee.to/eicrPrzez wiele lat również my myśleliśmy, że należymy do najbardziej zapracowanych narodów w Europie. Tak, polscy etatowcy pracują nieco dłużej w tygodniu niż średnia unijna (ale różnica nie jest wielka) za to pozostajemy na rynku pracy o wiele lat mniej niż wiele innych społeczeństw krajów rozwiniętych. Bibliografia:Work Across the EU: Jobs, pay and time off, Eurostat, https://data.europa.eu/en/publications/datastories/work-across-eu-jobs-pay-and-time Duration of working life, Eurostat, https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/LFSI_DWL_A__custom_23035117/default/table Tygodnik PIE nr 29/2026, Polski Instytut Ekonomiczny, https://pie.net.pl/wp-content/uploads/2026/07/Tygodnik-PIE_29-2026.pdf
Piguła 136: Społeczeństwo nastolatków w średnim wieku
22:58|- Patronite: https://patronite.pl/EICR - Wirtualna kawka: https://buycoffee.to/eicr Wraz ze starzeniem się społeczeństwa zmienia się również postrzeganie momentu wejścia w wiek średni. Moment ten zależny jest również od wieku samych respondentów. Im jesteśmy starsi, tym bardziej oddala się moment postrzeganego wejścia w dojrzałość.Jakie są następstwa tego procesu? I czy społeczeństwo starych "młodych" ma tylko zalety? Bibliografia:Kiedy kończy się młodość, a zaczyna starość, CBOS, https://www.cbos.pl/PL/publikacje/raporty_tekst.php?id=7221
#79 Dlaczego zetki są głupsze niż milenialsi?
01:02:36|- Patronite: https://patronite.pl/EICR - Wirtualna kawka: https://buycoffee.to/eicr Od wielu lat pogarszają się zdolności intelektualne młodych. I nie jest to tylko jojczenie panów w średnim wieku. Dowodzą tego i testy PISA, i testy IQ (które bynajmniej nie służą jedynie sprawdzaniu tego, czy ktoś potrafi rozwiązywać testy IQ).Mamy do czynienia z pewnym głębokim problemem społecznym, za którym w dużej mierze stoi ogłupiająca nas wszystkich technologia. Czy cokolwiek da się z tym wszystkim zrobić?Bibliografia:Gotowi na przyszłość? Umiejętności piętnastolatków w zmieniającym się świecie, https://ibe.edu.pl/files/BIBLIOTEKA/PISA/Gotowi-na-przyszlosc-PISA-2025-wyniki-badania.pdf PISA 2025 Results (Volume I) Future-Ready Students, https://www.oecd.org/en/publications/pisa-2025-results-volume-i_73451bc5-en.html European education powerhouses rocked by falling scores in global study, https://www.theguardian.com/education/2026/sep/19/european-education-powerhouses-rocked-falling-pisa-scores-global-study-france-germany-netherlands-finland Are teenagers growing dimmer?, https://www.economist.com/international/2026/09/08/are-teenagers-growing-dimmer James Flynn, The mean IQ of Americans: Massive gains 1932 to 1978, https://psycnet.apa.org/record/1984-11828-001 David Strömberg Victor Lei Yanhui Wu, The Generative AI Learning Penalty: Evidence from Chinese Secondary Education https://cepr.org/publications/dp21577
Piguła 135: W Polsce już (prawie) nie ma tradycyjnych rodzin
33:56|- Patronite: https://patronite.pl/EICR - Wirtualna kawka: https://buycoffee.to/eicr Wbrew temu, co mogą twierdzić niektórzy lewicowi aktywiści, role płciowe w Polsce się zmieniają i to gwałtownie. W Polsce mało która rodzina realizuje model tradycyjny. Największą grupę stanowią Ci, którzy realizują modela partnerski. Ten jest szczególnie preferowany w największych miastach, wśród młodych, zamożnych i wykształconych osób. Czy mamy więc do czynienia z pewnym narzucaniem "nowej normalności" przez uprzywilejowane osoby z elit? Bibliografia: O podziale obowiązków domowych, https://www.cbos.pl/SPISKOM.POL/2026/K_093_26.PDF Budżet czasu ludności w 2023 r., https://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/warunki-zycia/dochody-wydatki-i-warunki-zycia-ludnosci/budzet-czasu-ludnosci-w-2023-r-,36,1.html Polacy o podziale obowiązków w małżeństwie i w związkach nieformalnych, https://www.cbos.pl/SPISKOM.POL/2026/K_095_26.PDF
Piguła 134: Czy wysyłamy na emerytury zdrowe kobiety i schorowanych mężczyzn?
24:32|- Patronite: https://patronite.pl/EICR - Wirtualna kawka: https://buycoffee.to/eicr Od momentu wprowadzenia reformy emerytalnej (1999) oczekiwana długość życia w dniu 60. urodzin dla obu płci wydłużyła się o ok. 3,67 lat (20%), co przekłada się na obniżenie świadczenia emerytalnego o 16%, a dniu 65. urodzin o 3,28 lat (22%) – obniżenie świadczenia o 18%.Według oficjalnej prognozy GUS z 2023 roku do 2060 roku oczekiwana długość życia ma wzrosnąć w przypadku mężczyzn do 78,63 lat (o 3,26 lat), a w przypadku kobiet do 85,14 lat (o 2,66 lat). To daje jeden rok wydłużenia życia co 12 lat.Jeśli oczekiwana długość życia w wieku 60. i 65. lat wzrośnie w tym czasie o kolejne 2 lata, to świadczenia obniżą się o 8% i 10%.Może warto jednak pomyśleć nad tym całym systemem emerytalnym, bo za chwilę emeryci będą żarli gruz (o ile wcześniej nie kupią sobie mieszkań na wynajem). Bibliografia:Baza Danych Lokalnych GUS, Oczekiwana długość życia, bdl.stat.gov.pl Baza Danych Lokalnych GUS, Oczekiwana długość życia w zdrowiu, bdl.stat.gov.pl Eurostat, Life expectancy by age and sex, https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/demo_mlexpec__custom_20432521/bookmark/table?lang=en&bookmarkId=629b2898-53b7-46c2-bb28-e7237a8aca32&c=1773047323000 Eurostat, Projected life expectancy by age (in completed years), sex and type of projection, https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/proj_23nalexp/default/table?lang=en GUS, „Prognoza liczby ludności na lata 2023-2060”, https://publikacje.new.stat.gov.pl/portal-publikacje/prognoza-ludnosci-na-lata-2023-2060
Piguła 133: Coraz trudniej o pracę
26:43|- Patronite: https://patronite.pl/EICR- Wirtualna kawka: https://buycoffee.to/eicrBezrobocie w Polsce należy do najniższych w historii i najniższych na świecie. Mimo tego czas poszukiwania pracy należy do najdłuższych w historii (przynajmniej w badaniu Monitor Rynku Pracy). Co się więc dzieje? Czy czeka nas powtórka z bardzo wysokiego bezrobocia?Bibliografia:GUS, Pracujący, bezrobotni i bierni zawodowo (wyniki wstępne Badania Aktywności Ekonomicznej Ludności w 2 kwartale 2026 r.), https://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/rynek-pracy/pracujacy-bezrobotni-bierni-zawodowo-wg-bael/pracujacy-bezrobotni-i-bierni-zawodowo-wyniki-wstepne-badania-aktywnosci-ekonomicznej-ludnosci-w-2-kwartale-2026-r-,12,69.htmlGUS, Przeciętne zatrudnienie i wynagrodzenie w sektorze przedsiębiorstw w lipcu 2026 r., https://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/rynek-pracy/pracujacy-zatrudnieni-wynagrodzenia-koszty-pracy/przecietne-zatrudnienie-i-wynagrodzenie-w-sektorze-przedsiebiorstw-w-lipcu-2026-r-,3,176.htmlGUS, Nawiązania i zakończenia stosunku pracy w 3 kwartale 2025 r., https://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/rynek-pracy/opracowania/nawiazania-i-zakonczenia-stosunku-pracy-w-3-kwartale-2025-r-,21,3.htmlBaza Danych Lokalnych GUS, Struktura wiekowa populacji, bdl.stat.gov.plBaza Danych Lokalnych GUS, Prognozy demograficzne, bdl.stat.gov.plBaza Danych Lokalnych GUS, Saldo zmian w liczbie miejsc pracy, bdl.stat.gov.pl
#78 Tak prawica manipuluje w sprawie Ukraińców
01:28:51|- Patronite: https://patronite.pl/EICR- Wirtualna kawka: https://buycoffee.to/eicrW polskiej debacie publicznej jest mnóstwo mitów (i trochę prawdy) na temat Ukraińców. Postanowiliśmy sprawdzić najważniejsze rzeczy. Czy Ukraińcy zabierają Polakom pracę? Czy obniżają pensje? Czy mają pierwszeństwo w kolejkach do lekarzy? A może pobierają nienależne emerytury?Bibliografia:Stosunek Polaków do innych narodów, https://www.cbos.pl/SPISKOM.POL/2026/K_016_26.PDFPolacy o ograniczeniu pomocy dla uchodźców z Ukrainy, https://www.cbos.pl/SPISKOM.POL/2026/K_074_26.PDFKontakty Polaków z Ukraińcami i społeczny dystans wobec nich, https://www.cbos.pl/SPISKOM.POL/2026/K_087_26.PDFJakub Terlikowski, Czy Ukraińcy zabierają pracę Polakom? [SPRAWDZAMY], https://klubjagiellonski.pl/2023/05/29/czy-ukraincy-zabieraja-prace-polakom-sprawdzamy/ Jan Gromadzki, Piotr Lewandowski, Refugees from Ukraine on the Polish labour market, https://ibs.org.pl/wp-content/uploads/2023/02/2023_US.Tip_Refugees-from-Ukraine-on-the-Polish-labour-market_EN_Gromadzki_Lewandowski.pdfWpływ napływu migrantów z Ukrainy na polską gospodarkę Podsumowanie stanu wiedzy, https://www.bgk.pl/files/public/Raporty/20250310_Wpływ_imigrantów_z_Ukrainy_na_polską_gospodarkę_FINAL.pdfŁukasz Postek, Małgorzata Walerych, Economic Modelling, The impact of Ukrainian immigration on labour market dynamics in Poland: A Bayesian VAR analysis, https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0264999325004365?utm_source=chatgpt.comSkąd niechęć Polaków do Ukraińców? Sondaż CBOS wskazuje trzy powody, https://www.rmf24.pl/fakty/polska/news-skad-niechec-polakow-do-ukraincow-sondaz-cbos-wskazuje-trzy-,nIdn,1015152
Piguła 132: Czy będzie nas tylko 13 milionów?
23:56|- Patronite: https://patronite.pl/EICR - Wirtualna kawka: https://buycoffee.to/eicrNiski wskaźnik dzietności oznacza nie tylko kłopoty systemu emerytalnego, ograniczenie wzrostu gospodarczego oraz problemy z finansowaniem ochrony zdrowia. To również, a może przede wszystkim, obsychające peryferia i miasta, w których zostaną głównie osoby starsze bez ludzi, którzy mogliby im świadczyć usługi. Tymczasem nasz wskaźnik dzietności jest zauważalnie poniżej najniższych prognoz GUS z 2023 roku. Jeśli nie odbije, a nasz bilans migracyjny będzie bliski zeru, to do 2100 roku zostanie nas kilkanaście milionów. Bibliografia:Zbigniew Bartuś, „(De)populacja Polski: demografia rządzi. Są miasta, gdzie miesiącami nie rodzi się żadne dziecko. Forsal.pl policzył, co czeka nas dalej”, https://forsal.pl/kraj/artykuly/11277162,depopulacja-polski-demografia-rzadzi-sa-miasta-gdzie-miesiacami-n.htmlGUS, „Prognoza liczby ludności na lata 2023-2060”, https://publikacje.new.stat.gov.pl/portal-publikacje/prognoza-ludnosci-na-lata-2023-2060GUS, „Symulacja liczby ludności do 2060 r. (opracowanie eksperymentalne)”, https://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/ludnosc/prognoza-ludnosci/symulacja-liczby-ludnosci-do-2060-r-opracowanie-eksperymentalne,17,1.htmlEurostat, „Population on 1st January by age, sex and type of projection”, https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/proj_25np__custom_21890261/bookmark/table?lang=en&bookmarkId=33efa429-3f36-43f2-b836-1de69d5aa9f5&c=1781869986000ONZ, “World Population Prospects 2024”, https://population.un.org/wpp/downloads?folder=Standard%20Projections&group=Most%20usedPiotr Szukalski, „Przemiany ludnościowe w Polsce w pierwszym ćwierćwieczu XXI w.”, "Demografia i Gerontologia Społeczna. Biuletyn Informacyjny", 2026, Nr 1, 1-6, https://www.researchgate.net/publication/407193653_Przemiany_ludnosciowe_w_Polsce_w_pierwszym_cwiercwieczu_XXI_w_Demografia_i_Gerontologia_Spoleczna_Biuletyn_Informacyjny_2026_Nr_1_1-6