Share

cover art for Ekonomia i cała reszta

Ekonomia i cała reszta

Próbujemy klarować mętne, niszczyć mity taranem faktów i promować naukowe podejście do rzeczywistości


Latest episode

  • #80 Teatry, liberalizm, głosowanie na Razem. Czym duże miasta różnią się od wsi?

    50:37|
    - Patronite: https://patronite.pl/EICR- Wirtualna kawka: https://buycoffee.to/eicr- Nasza książka "Ile trzeba zarabiać, żeby być szczęśliwym": https://bonito.pl/produkt/ile-trzeba-zarabiac-zeby-byc-szczesliwym-oraz-12-innych-pytan-o-ekon?srsltid=AfmBOoqBQY9Hf8mMy28w5Lc23inbtB9203ouRlmYqyqNMjB3z7lutwjJW największych miastach w Polsce mieszka około 15 proc. z nas. Na wsiach z kolei 40 proc. (15 mln!). Jeśli jednak rzucimy okiem na przekaz medialny mogłoby się wydawać, że jest odwrotnie.Czym różnią się mieszkańcy dużych miast i wsi oraz małych miasteczek? Jak spędzają czas jedni, a jak drudzy? Jakie mają poglądy polityczne i jakie są ich wartości? Bibliografia:https://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/ludnosc/ludnosc/ludnosc-stan-i-struktura-ludnosci-oraz-ruch-naturalny-w-przekroju-terytorialnym-w-2025-r-stan-w-dniu-30-czerwca,6,39.htmlhttps://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/roczniki-statystyczne/roczniki-statystyczne/rocznik-demograficzny-2025,3,19.htmlhttps://stat.gov.pl/files/gfx/portalinformacyjny/pl/defaultaktualnosci/5486/3/24/1/sytuacja_gospodarstw_domowych_w_2024_r._w_swietle_wynikow_badania_budzetow_gospodarstw_domowych.pdfhttps://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/rynek-pracy/pracujacy-zatrudnieni-wynagrodzenia-koszty-pracy/rozklad-wynagrodzen-w-gospodarce-narodowej-w-kwietniu-2026-r-,32,28.htmlhttps://www.cbos.pl/SPISKOM.POL/2026/K_005_26.PDF https://www.cbos.pl/SPISKOM.POL/2026/K_095_26.PDFhttps://www.cbos.pl/SPISKOM.POL/2026/K_101_26.PDF https://www.cbos.pl/SPISKOM.POL/2024/K_088_24.PDF https://www.cbos.pl/SPISKOM.POL/2026/K_096_26.PDF https://www.cbos.pl/SPISKOM.POL/2025/K_058_25.PDF

More episodes

View all episodes

  • Piguła 137: Czy Polacy pracują najwięcej w Europie?

    28:12|
    - Patronite: https://patronite.pl/EICR- Wirtualna kawka: https://buycoffee.to/eicrPrzez wiele lat również my myśleliśmy, że należymy do najbardziej zapracowanych narodów w Europie. Tak, polscy etatowcy pracują nieco dłużej w tygodniu niż średnia unijna (ale różnica nie jest wielka) za to pozostajemy na rynku pracy o wiele lat mniej niż wiele innych społeczeństw krajów rozwiniętych. Bibliografia:Work Across the EU: Jobs, pay and time off, Eurostat, https://data.europa.eu/en/publications/datastories/work-across-eu-jobs-pay-and-time Duration of working life, Eurostat, https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/LFSI_DWL_A__custom_23035117/default/table Tygodnik PIE nr 29/2026, Polski Instytut Ekonomiczny, https://pie.net.pl/wp-content/uploads/2026/07/Tygodnik-PIE_29-2026.pdf
  • Piguła 136: Społeczeństwo nastolatków w średnim wieku

    22:58|
    - Patronite: https://patronite.pl/EICR - Wirtualna kawka: https://buycoffee.to/eicr Wraz ze starzeniem się społeczeństwa zmienia się również postrzeganie momentu wejścia w wiek średni. Moment ten zależny jest również od wieku samych respondentów. Im jesteśmy starsi, tym bardziej oddala się moment postrzeganego wejścia w dojrzałość.Jakie są następstwa tego procesu? I czy społeczeństwo starych "młodych" ma tylko zalety? Bibliografia:Kiedy kończy się młodość, a zaczyna starość, CBOS, https://www.cbos.pl/PL/publikacje/raporty_tekst.php?id=7221
  • #79 Dlaczego zetki są głupsze niż milenialsi?

    01:02:36|
    - Patronite: https://patronite.pl/EICR - Wirtualna kawka: https://buycoffee.to/eicr Od wielu lat pogarszają się zdolności intelektualne młodych. I nie jest to tylko jojczenie panów w średnim wieku. Dowodzą tego i testy PISA, i testy IQ (które bynajmniej nie służą jedynie sprawdzaniu tego, czy ktoś potrafi rozwiązywać testy IQ).Mamy do czynienia z pewnym głębokim problemem społecznym, za którym w dużej mierze stoi ogłupiająca nas wszystkich technologia. Czy cokolwiek da się z tym wszystkim zrobić?Bibliografia:Gotowi na przyszłość? Umiejętności piętnastolatków w zmieniającym się świecie, https://ibe.edu.pl/files/BIBLIOTEKA/PISA/Gotowi-na-przyszlosc-PISA-2025-wyniki-badania.pdf PISA 2025 Results (Volume I) Future-Ready Students, https://www.oecd.org/en/publications/pisa-2025-results-volume-i_73451bc5-en.html European education powerhouses rocked by falling scores in global study, https://www.theguardian.com/education/2026/sep/19/european-education-powerhouses-rocked-falling-pisa-scores-global-study-france-germany-netherlands-finland Are teenagers growing dimmer?, https://www.economist.com/international/2026/09/08/are-teenagers-growing-dimmer James Flynn, The mean IQ of Americans: Massive gains 1932 to 1978, https://psycnet.apa.org/record/1984-11828-001 David Strömberg Victor Lei Yanhui Wu, The Generative AI Learning Penalty: Evidence from Chinese Secondary Education https://cepr.org/publications/dp21577
  • Piguła 135: W Polsce już (prawie) nie ma tradycyjnych rodzin

    33:56|
    - Patronite: https://patronite.pl/EICR - Wirtualna kawka: https://buycoffee.to/eicr Wbrew temu, co mogą twierdzić niektórzy lewicowi aktywiści, role płciowe w Polsce się zmieniają i to gwałtownie. W Polsce mało która rodzina realizuje model tradycyjny. Największą grupę stanowią Ci, którzy realizują modela partnerski. Ten jest szczególnie preferowany w największych miastach, wśród młodych, zamożnych i wykształconych osób. Czy mamy więc do czynienia z pewnym narzucaniem "nowej normalności" przez uprzywilejowane osoby z elit? Bibliografia: O podziale obowiązków domowych, https://www.cbos.pl/SPISKOM.POL/2026/K_093_26.PDF Budżet czasu ludności w 2023 r., https://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/warunki-zycia/dochody-wydatki-i-warunki-zycia-ludnosci/budzet-czasu-ludnosci-w-2023-r-,36,1.html Polacy o podziale obowiązków w małżeństwie i w związkach nieformalnych, https://www.cbos.pl/SPISKOM.POL/2026/K_095_26.PDF
  • Piguła 134: Czy wysyłamy na emerytury zdrowe kobiety i schorowanych mężczyzn?

    24:32|
    - Patronite: https://patronite.pl/EICR - Wirtualna kawka: https://buycoffee.to/eicr Od momentu wprowadzenia reformy emerytalnej (1999) oczekiwana długość życia w dniu 60. urodzin dla obu płci wydłużyła się o ok. 3,67 lat (20%), co przekłada się na obniżenie świadczenia emerytalnego o 16%, a dniu 65. urodzin o 3,28 lat (22%) – obniżenie świadczenia o 18%.Według oficjalnej prognozy GUS z 2023 roku do 2060 roku oczekiwana długość życia ma wzrosnąć w przypadku mężczyzn do 78,63 lat (o 3,26 lat), a w przypadku kobiet do 85,14 lat (o 2,66 lat). To daje jeden rok wydłużenia życia co 12 lat.Jeśli oczekiwana długość życia w wieku 60. i 65. lat wzrośnie w tym czasie o kolejne 2 lata, to świadczenia obniżą się o 8% i 10%.Może warto jednak pomyśleć nad tym całym systemem emerytalnym, bo za chwilę emeryci będą żarli gruz (o ile wcześniej nie kupią sobie mieszkań na wynajem). Bibliografia:Baza Danych Lokalnych GUS, Oczekiwana długość życia, bdl.stat.gov.pl Baza Danych Lokalnych GUS, Oczekiwana długość życia w zdrowiu, bdl.stat.gov.pl Eurostat, Life expectancy by age and sex, https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/demo_mlexpec__custom_20432521/bookmark/table?lang=en&bookmarkId=629b2898-53b7-46c2-bb28-e7237a8aca32&c=1773047323000 Eurostat, Projected life expectancy by age (in completed years), sex and type of projection, https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/proj_23nalexp/default/table?lang=en GUS, „Prognoza liczby ludności na lata 2023-2060”, https://publikacje.new.stat.gov.pl/portal-publikacje/prognoza-ludnosci-na-lata-2023-2060
  • Piguła 133: Coraz trudniej o pracę

    26:43|
    - Patronite: https://patronite.pl/EICR- Wirtualna kawka: https://buycoffee.to/eicrBezrobocie w Polsce należy do najniższych w historii i najniższych na świecie. Mimo tego czas poszukiwania pracy należy do najdłuższych w historii (przynajmniej w badaniu Monitor Rynku Pracy). Co się więc dzieje? Czy czeka nas powtórka z bardzo wysokiego bezrobocia?Bibliografia:GUS, Pracujący, bezrobotni i bierni zawodowo (wyniki wstępne Badania Aktywności Ekonomicznej Ludności w 2 kwartale 2026 r.), https://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/rynek-pracy/pracujacy-bezrobotni-bierni-zawodowo-wg-bael/pracujacy-bezrobotni-i-bierni-zawodowo-wyniki-wstepne-badania-aktywnosci-ekonomicznej-ludnosci-w-2-kwartale-2026-r-,12,69.htmlGUS, Przeciętne zatrudnienie i wynagrodzenie w sektorze przedsiębiorstw w lipcu 2026 r., https://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/rynek-pracy/pracujacy-zatrudnieni-wynagrodzenia-koszty-pracy/przecietne-zatrudnienie-i-wynagrodzenie-w-sektorze-przedsiebiorstw-w-lipcu-2026-r-,3,176.htmlGUS, Nawiązania i zakończenia stosunku pracy w 3 kwartale 2025 r., https://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/rynek-pracy/opracowania/nawiazania-i-zakonczenia-stosunku-pracy-w-3-kwartale-2025-r-,21,3.htmlBaza Danych Lokalnych GUS, Struktura wiekowa populacji, bdl.stat.gov.plBaza Danych Lokalnych GUS, Prognozy demograficzne, bdl.stat.gov.plBaza Danych Lokalnych GUS, Saldo zmian w liczbie miejsc pracy, bdl.stat.gov.pl