Share
آناتومی با اردشیر طیبی
دیکتاتوری اعداد؛ چگونه مدیریت جنگ با نمودارهای آماری، آمریکا را در ویتنام غرق کرد؟
•
در اعماق جنگل‌های ویتنام، مرکز فرماندهی آمریکا فقط یک سؤال از سربازان داشت: «چند نفر از دشمن را کشتید؟» در این قسمت از پادکست آناتومی خواهید شنید که چگونه تکیه افراطی رابرت مک‌نامارا به داده‌کاوی، تحلیل سیستم‌ها و شاخصی به نام «شمارش اجساد»، بزرگ‌ترین ماشین نظامی جهان را در باتلاقِ یک جنگ چریکی غرق کرد. روایتی از «قانون گودهارت» و توهمِ شناختیِ مدیرانی که تصور می‌کردند با جداولِ آماری می‌توانند اراده سیاسیِ یک ملت را اندازه‌گیری کنند.
More episodes
View all episodes
سقوط عصر برنز؛ چرا پیشرفته‌ترین تمدن‌های باستان ناگهان ناپدید شدند؟
14:37|حدود ۱۲۰۰ سال پیش از میلاد، شبکه‌ای به شدت پیچیده و جهانی‌شده از قدرتمندترین امپراتوری‌های باستان در اطراف مدیترانه، در عرض چند دهه به طرز معمایی فروپاشید. در این قسمت از پادکست آناتومی، به «سقوط عصر برنز متأخر» می‌پردازیم و واکاوی می‌کنیم که چگونه ترکیبی از تغییرات اقلیمی، هجوم مردمان دریا و درهم‌تنیدگیِ بیش‌ازحدِ اقتصادی، این تمدن‌های باشکوه را نابود کرد. روایتی مستند از یک زلزلهٔ ژئوپلیتیک باستانی که هشداری تکان‌دهنده برای زنجیرهٔ تأمین و جهانِ به‌هم‌پیوستهٔ امروز در دل خود دارد.
«من ربات نیستم»؛ چگونه کلیک‌های رایگانِ ما، هوش مصنوعی را تربیت کرد؟
11:11|پیدا کردن چراغ راهنمایی یا اتوبوس در چند تصویر، فقط یک قفل امنیتی برای ورود به سایت‌ها نبود. در این قسمت از پادکست آناتومی خواهید شنید که چگونه سیستم کپچا (CAPTCHA)، وقتِ تلف‌شده‌ی میلیاردها کاربر اینترنت را به بزرگ‌ترین پروژه استخراجِ «کارِ شناختی رایگان» در تاریخ بشر تبدیل کرد. روایتی از اینکه ما چگونه با اثباتِ انسان بودنمان، داده‌های لازم برای باهوش‌تر شدن ماشین‌ها را تأمین کردیم، تا جایی که امروز الگوریتم‌ها از خودِ ما انسان‌تر شده‌اند.
معمای اثر فلین؛ آیا ما از اجدادمان «باهوش‌تر» هستیم؟
15:13|اگر پدربزرگِ پدربزرگتان را به زمان حال بیاورید و از او تست هوش بگیرید، احتمالاً بر اساس استانداردهای امروز نمره‌ای در مرز ناتوانیِ ذهنی کسب می‌کند. در این قسمت از پادکست آناتومی، «اثر فلین» را کالبدشکافی می‌کنیم تا بفهمیم چرا نمرات IQ در طول قرن بیستم به شدت افزایش یافت و انسان‌ها چگونه به تفکر انتزاعی مسلط شدند. همچنین به واکاوی این معمای نگران‌کننده می‌پردازیم که چرا این قطارِ رشدِ شناختی ناگهان متوقف شده و در دهه‌های اخیر، ضریب هوشی نسل‌های جدید در حال سقوط است.
نان و باروت: میراث فریتس هابر؛ چگونه هابر جهان را از گرسنگی نجات داد و هم‌زمان به آتش کشید؟
12:44|نیمی از جمعیت هشت میلیارد نفری امروزِ کره زمین، حیات خود را به فرمولی شیمیایی مدیونند که در زمان جنگ جهانی اول، برای تولید میلیون‌ها تُن مواد منفجره استفاده می‌شد! در این قسمت از پادکست آناتومی، به فرآیندِ «هابر-بوش» می‌پردازیم؛ دستاوردی که نیتروژن را از هوا استخراج کرد تا جهان را از قحطی نجات دهد، اما هم‌زمان باعث طولانی شدن جنگ جهانی و خلق سلاح‌های شیمیایی شد. داستانِ تلخ فریتس هابر، نماد مطلقِ بی‌اخلاقیِ علم در دستانِ سیاست و قدرت.
نازی‌ها و شاهدانِ یَهُوَه؛ از یک جنبش مذهبی صلح‌طلب مورد غضب هیتلر چه می‌دانیم؟
15:00|اگر در سال ۱۹۳۵ یک آلمانیِ مسیحی با اجدادی یهودی بودید، عقاید شخصی شما هیچ ارزشی برای سیستم اداری رایش سوم نداشت. دولت آلمان نازی با تصویب «قوانین نژادی نورنبرگ»، پایه‌های طرد سیستماتیک انسان‌ها را نه بر اساس رفتار یا باور، بلکه بر مبنای ادعاهای بی‌پایه دربارهٔ «خون» و شجره‌نامهٔ خانوادگی بنا کرد. در این قسمت از پادکست آناتومی، به سراغ ابعاد حقوقی و بوروکراتیک این قوانین می‌رویم. در مصاحبه با پاتریشیا هبرر رایس، تاریخ‌نگار ارشد موزه یادبود هولوکاست ایالات متحده، بررسی می‌کنیم که چگونه دو قانونِ «شهروندی رایش» و «حفاظت از خون و شرافت آلمانی»، جامعه را به شهروندان کامل و اتباعِ محروم از حقوق سیاسی و مدنی تقسیم کردند. برای اطلاعات بیشتر درباره موضوعات مربوط به هولوکاست به سایت www.holocaustbehfarsi.com مراجعه کنید. #پروژه_سرداری
صفحه‌کلید QWERTY؛ چرا کیبوردهای ما هنوز در قرن نوزدهم گیر کرده‌اند؟
10:40|چرا با وجود پیشرفت از ماشین‌تحریرهای مکانیکی تا پردازنده‌های کوانتومی و گوشی‌های هوشمند، همچنان از چیدمان حروفی استفاده می‌کنیم که ۱۵۰ سال پیش برای «کُند کردن» سرعت تایپ طراحی شده بود؟ در این قسمت از پادکست آناتومی، به سراغ کالبدشکافی کیبورد QWERTY و پدیده «وابستگی به مسیر» می‌رویم و خواهید شنید که چرا در دنیای اقتصاد و تکنولوژی، بهترین و کارآمدترین ایده‌ها لزوماً پیروز نمی‌شوند.
کبوترانِ کامیکازه؛ زمانی که ارتش هدایت بمب را به پرندگان سپرد چون از یک روز بیشتر بود
12:45|در میانه جنگ جهانی دوم، زمانی که رادارها در برابر اخلال الکترونیکی ضعیف بودند، ارتش آمریکا برای هدایت بمب‌های خود به سراغ یک راه‌حل بیولوژیک و جنون‌آمیز رفت: استفاده از کبوترهای زنده! در این قسمت از پادکست آناتومی، «پروژه کبوتر» (Project Pigeon) و تقاطع حیرت‌انگیز روان‌شناسی رفتارگرا با مهندسی نظامی را کالبدشکافی می‌کنیم. روایتی مستند از نبوغِ بی‌اف. اسکینر و شرطی‌سازی پرندگانی که قرار بود با نوک زدن به یک صفحه نمایش، سرنوشت جنگ را تغییر دهند.
ترمز اوتیس و اختراع آسانسور؛ چگونه یک ترمزِ ساده، ژئوپلیتیکِ شهرها را تغییر داد؟
13:59|تا پیش از قرن نوزدهم، زندگی در بالاترین طبقات ساختمان‌ها مختص فقیرترین اقشار جامعه بود، زیرا بالا رفتن از پله‌ها یک شکنجه فیزیکی محسوب می‌شد! در این قسمت از پادکست آناتومی، خواهید شنید که چگونه اختراعِ یک ترمز ایمنی ساده توسط الیشا اوتیس در سال ۱۸۵۲، ترس انسان از سقوط را به صورت مکانیکی از بین برد. روایتی مستند از وارونه شدنِ هرم اجتماعی، تولد آسمان‌خراش‌های فولادی، خلق پنت‌هاوس‌های لوکس و تأثیر روان‌شناختی آسانسورها بر ژئوپلیتیک طبقاتی در کلان‌شهرها.