Share

Noon Panir Design | نون پنیر دیزاین
Confirmation Bias | سوگیری تایید
در اپیزود چهاردهم «نون پنیر دیزاین»، باهار میزبان شماست و یکی از رایجترین و خطرناکترین خطاهای شناختی را زیر ذرهبین میبرد: سوگیری تأیید .
مغز ما عاشق تأیید باورهای موجود است و اطلاعات مخالف را نادیده میگیرد،از آزمایش کلاسیک پیتر ویسون در سال ۱۹۶۰ (تسک ۲-۴-۶) شروع میکنیم که نشان میدهد چطور فقط دنبال اثبات فرضیه خودمان میرویم، تا مقاله جامع نیکرسون در سال ۱۹۹۸ که این سوگیری را «پدیدهای همهجا حاضر» مینامد.
بررسی میکنیم چرا این اتفاق میافتد (صرفهجویی شناختی، حفظ عزت نفس و سرعت تصمیمگیری)، چطور در مصاحبه و تحلیل دادههای کاربری گولمان میزند (سؤالات جهتدار و نادیده گرفتن سیگنالهای منفی)، چگونه الگوریتمهای شبکههای اجتماعی اتاق پژواک میسازند، و در نهایت راهکارهای عملی مثل نقش وکیل مدافع شیطان، تلاش برای رد فرضیه و سؤالات خنثی.
این جرقه کوتاه با لحنی شیرین و کاوشگرانه، تلنگری جدی است برای دیزاینرها و همه ما تا حقیقت را کشف کنیم، نه اینکه فقط خودمان را تأیید!
منابع و لینکهای مفید:
- Wason, P. C. (1960). On the failure to eliminate hypotheses in a conceptual task. Quarterly Journal of Experimental Psychology, 12(3), 129–140
- Nickerson, R. S. (1998). Confirmation Bias: A Ubiquitous Phenomenon in Many Guises. Review of General Psychology, 2(2), 175–220
- Nielsen Norman Group (NN/g). Confirmation Bias in UX
- Farnam Street. The Confirmation Bias: Why You Should Seek Out Disconfirming Evidence
More episodes
View all episodes

18. 18 - Retention | نگهداشت کاربر
10:20||Season 1, Ep. 18در اپیزود هجدهم «نون پنیر دیزاین»، امید روشن میزبان افتخاری ماست و به یکی از حیاتیترین شاخصهای محصولات دیجیتال میپردازد: نرخ بازگشت کاربر.چرا کاربر دفعه بعد برمیگردد و از محصول ما استفاده میکند؟ آیا تبلیغات و تخفیف کافی است؟ یا راز بازگشت پایدار در خلق ارزش واقعی و تجربه لذتبخش نهفته است؟در این قسمت کوتاه:نرخ بازگشت کاربر به عنوان نتیجه تصمیمهای درست (نه خروجی کمپینهای کوتاهمدت) توضیح داده میشودتفاوت بازگشت ساده و نگهداشت واقعی (اقدام اصلی + فرکانس + گروه کاربران) بررسی میشودبا استناد به اقتصاد رفتاری و مدلهای شرطیسازی، مکانیک عادتسازی (ماشه، عمل، پاداش) مرور میشودنمودارهای نگهداشت (کاهشی، ثابت، جهشی) و معنای هر کدام تحلیل میشودتأکید میشود که نرخ بازگشت نتیجه ارزش پیشنهادی، ورود آسان، اعتماد و کاهش اصطکاک استاگر طراح محصول، مدیر محصول یا پژوهشگر تجربه کاربری هستید، این اپیزود به شما کمک میکند بفهمید چرا کاربر برمیگردد – و چطور این بازگشت را پایدار کنید.منابع و لینکهای مفید:Eyal (۲۰۱۴) – Hooked: How to Build Habit-Forming Products Eyal (۲۰۱۹) – Indistractable: How to Control Your Attention and Choose Your LifeAmplitude – Mastering User Retention PlaybookChurn.FM: The Foundational Laws of Retention (Brian Balfour)Why Retention Is The Silent Killer — Reforge
17. 17 - Affordance in UI Design | کنشپذیری در طراحی رابط کاربری
07:00||Season 1, Ep. 17در اپیزود هفدهم «نون پنیر دیزاین»، محمود میزبان شماست و به یکی از اصول پایهای طراحی رابط کاربری میپردازد: کنشپذیری (امکانهای ادراکشده برای تعامل).اگر کاربر چند ثانیه به صفحه خیره شود و با خودش بگوید «حالا باید چی رو بزنم؟»، این معمولاً خطای کاربر نیست؛ بلکه نشاندهنده ضعف در نشانههای طراحی است که باعث تردید و اصطکاک میشود.در این قسمت کوتاه با استناد به کارهای جیمز گیبسون (کنشپذیری واقعی) و دان نورمن (نشانهها و کنشپذیری ادراکشده)، تأثیر سبکهای طراحی واقعگرا و تخت بر درک کاربر بررسی میشود؛ از مطالعات ردیابی چشم که مکث بیشتر در سبک تخت را نشان میدهد تا کیس ویندوز ۸ که حذف نشانههای واضح، نرخ تکمیل وظایف را به شدت کاهش داد.راهکارهای عملی برای تقویت کنشپذیری در طراحی مدرن ارائه میشود: استفاده هوشمند از کنتراست، سایه، حالتهای تعاملی، میکروکپی و اندازهگیری با ابزارهایی مثل کلیکهای خشمگین و کلیکهای مرده.اگر میخواهید المانهایتان بدون توضیح اضافی، فریاد بزنند که «من قابل کلیک/کشیدن هستم»، این اپیزود نقشه راه کوتاهی برایتان میکشد.منابع و لینکهای مفید:Gibson, J. J. (1979/1986). The Ecological Approach to Visual PerceptionNorman, D. A. Signifiers, not affordancesSchneidermeier, Hertlein, Wolff (2014). Changing Paradigm – Changing Experience?Nielsen Norman Group, Personas vs. Jobs-to-Be-Done (Page Laubheimer).Spiliotopoulos, Rigou, Sirmakessis (2018). A Comparative Study of Skeuomorphic and Flat Design from a UX Perspective (hesitation effect)Airbnb (2024). Understanding User Booking Intent at Airbnb
16. 16 - Attention Economy | اقتصاد توجه
07:00||Season 1, Ep. 16در اپیزود شانزدهم «نون پنیر دیزاین»، باهار میزبان شماست و به یکی از حساسترین مسائل دنیای دیجیتال میپردازد: اقتصاد توجه و مکانیکهای عادتسازی که کاربر را به محصول «قلاب» میکنند.چگونه محصولات موفق (از شبکههای اجتماعی تا بازیها) با چرخه چهار مرحلهای ماشه، عمل، پاداش متغیر و سرمایهگذاری، ما را ناخودآگاه معتاد میکنند؟ این چرخه بر اساس مدل هوک نیر ایال ساخته شده و ریشه در تحقیقات روانشناختی پاداش متغیر دارد، همان چیزی که مغز را به جستجوی مداوم وامیدارد.در این قسمت کوتاه، هم سمت تاریک این مکانیکها (اسکرول نامحدود، نوتیفیکیشنهای گمراهکننده و طراحی اعتیادآور) بررسی میشود و هم راهکارهای اخلاقی برای تبدیل عادت به ارزش واقعی: شفافیت در زمان مصرف، نقطه توقف آگاهانه و سرمایهگذاری مثبت که زندگی کاربر را بهتر کند، نه فقط زمانش را بگیرد.اگر طراح محصول، مدیر محصول یا حتی کاربری هستید که میخواهید آگاهانهتر با تکنولوژی برخورد کنید، این اپیزود تلنگر جدیتان میزند که قدرت طراحی را به سمت خیر هدایت کنید، نه صرفاً نگه داشتن کاربر.منابع و لینکهای مفید:نیر ایال (۲۰۱۴). معتاد کردن: چگونه محصولات عادتساز بسازیمنیر ایال و رایان هوور (۲۰۱۹). غیرقابل توقف: چگونه از تکنولوژی که ما را معتاد میکند، برای ساختن عادتهای بهتر استفاده کنیمگروه نیلسن نورمن، اقتصاد توجه و طراحی اخلاقیمرکز اخلاق در تکنولوژی، گزارش در مورد طراحی اعتیادآور
15. Nudge Theory | نظریه تلنگر
05:20||Season 1, Ep. 15در اپیزود پانزدهم «نون پنیر دیزاین»، بهداد میزبان شماست و با زبانی ساده و علمی، نظریه تلنگر رو بررسی میکنه؛ ایدهای که ریچارد تالر، برنده نوبل اقتصاد، و کاس سانستین در کتاب معروفشون در سال ۲۰۰۸ معرفی کردن و نشون میده چطور با تغییرات کوچیک و هوشمندانه در محیط تصمیمگیری، بدون گرفتن آزادی انتخاب، میتونیم کاربرا رو به سمت رفتار بهتر هدایت کنیم.این اپیزود مستقیماً به اپیزود چهارم، نظریه پیشبینی پردازش، وصل میشه؛ جایی که مغز همیشه داره پیشبینی میکنه و تلنگرها دقیقاً از همین مکانیسم استفاده میکنن تا خطای پیشبینی رو کم کنن و رابط کاربری رو روانتر و جذابتر کنن. با کیساستادیهای واقعی از اپهای بانکی، آمازون و سیاستهای عمومی انگلیس، چالشهای اخلاقی، مثل الگوهای تاریک، و راهکارهای عملی آشنا میشید تا محصولاتی بسازید که کاربر رو بدون زور به سمت هدف هدایت کنن.پس ما هم به نوعی به شما تلنگر میزنیم برای اینکه از فردا توی کار و زندگیتون تلنگرهای کوچیک اما تأثیرگذار بذارید و طراح حرفهایتری بشید!منابع و لینکهای مفید:Thaler, R. H., & Sunstein, C. R. (2008). Nudge: Improving Decisions About Health, Wealth, and HappinessThaler, R. H. (2015). Misbehaving: The Making of Behavioral EconomicsDolan, P., et al. (2012). MINDSPACE: Influencing behaviour through public policyService, O., & Gallagher, R. (2017). Think Small: The Surprisingly Simple Ways to Reach Big GoalsNielsen Norman Group articles on Choice Architecture and Behavioral Economics in UX
13. Latent Needs & Jobs to be done | نیازهای نهفته
07:35||Season 1, Ep. 13در اپیزود سیزدهم «نون پنیر دیزاین»، محمود شما را با چارچوب قدرتمندی که تمرکز را از نیازهای صریح و گفتهشده کاربر به نیازهای نهفته و پنهان منتقل میکند آشنا میکند، همانهایی که کاربر حتی برای خودش هم شفاف بیان نمیکند، اما پاسخ درست به آنها محصول را واقعاً متمایز میسازد.با الهام از کتاب تفکر سریع و کند دنیل کانمن، کتاب رقابت در برابر شانس کلیتون کریستنسن و راهنمای شرکت اینترکام، یاد میگیریم چطور با سؤالهای درست، نشانههای رفتاری پنهان (مثل مکث، کپی-پیست، عوض کردن تب یا ترفندهای شخصی) و کیس واقعی مایکروسافت روی کاربران پرمشغله سازمانی، این نیازها را پیدا کنیم.این اپیزود کوتاه و صمیمی، تلنگری است برای همه ما که بخواهیم از سطح فیچرهای ساده فراتر برویم و محصولاتی بسازیم که کاربر واقعاً آنها را «استخدام» کند.منابع و لینکهای مفید:Daniel Kahneman, Thinking, Fast and Slow (publisher page)Clayton Christensen et al., Competing Against Luck (Christensen Institute)Intercom, Intercom on Jobs-to-be-DoneNielsen Norman Group, Personas vs. Jobs-to-Be-Done (Page Laubheimer)Microsoft Research, Jobs to be done: A useful framework for driving customer value (published Aug 4, 2021)Microsoft Research, Tech users’ battle to stay in touch: Too many channels, too little time (published May 18, 2021)Jentsch (2017), Reveal users’ latent needs through contextual inquiry (HFES Europe PDF)Design Society (Cambridge Core), Expanding user need finding through abductive reasoning
12. Extended Mind | ذهن گسترش یافته
07:35||Season 1, Ep. 12در اپیزود دوازدهم «نون پنیر دیزاین»، بهداد شما را با نظریه ذهن گسترشیافته آشنا میکند؛ جایی که ذهن دیگر فقط داخل جمجمه نیست و با ابزارها، گوشی، اپلیکیشنها و حتی محیط اطرافمان کش میآید و بزرگتر میشود.از مقاله پایهای اندی کلارک و دیوید چالمرز در سال ۱۹۹۸ شروع میکنیم که میگفت دفترچه یادداشت یک بیمار آلزایمری دقیقاً مثل حافظه سالم یک آدم عادی عمل میکند و بخشی از ذهن اوست. بعد میرسیم به کتاب کلارک در سال ۲۰۰۸ که این ایده را وارد دنیای طراحی تعاملی کرده و نشان میدهد اپهایی مثل نوتبوک دیجیتال، اسپاتیفای یا هوش مصنوعی مولد چطور فکر کردن ما را «سوپرسایز» میکنند.با کمک کارهای مت مالپاس در سال ۲۰۱۳ و مارک رولندز در سال ۲۰۱۰ میفهمیم که ذهن نه تنها گسترشیافته، بلکه کاملاً جسممند و وابسته به بدن و محیط است. در نهایت با مثالهای واقعی از اپهای ایرانی و جهانی و چالش وابستگی بیش از حد، میبینیم که وظیفه طراح محصول امروز این است که ابزارهایی بسازد که ذهن کاربر را گسترش دهد، نه اینکه جایگزین آن شود.این جرقه پنج دقیقهای، تلنگری جدی است برای همه ما که میخواهیم از مرزهای قدیمی طراحی فراتر برویم.منابع و لینکهای مفیدThe Extended Mind (Clark & Chalmers, 1998)Supersizing the Mind: Embodiment, Action, and Cognitive Extension (Clark, 2008)Between Wit and Reason: Defining Associative, Speculative, and Critical Design in Practice (Malpass, 2013):The New Science of the Mind: From Extended Mind to Embodied Phenomenology (Rowlands, 2010):
11. Hawthorne Effect | اثر هاثورن
07:25||Season 1, Ep. 11در اپیزود یازدهم «نون پنیر دیزاین»، محمود میزبان شماست و به سراغ یکی از بزرگترین تلههای پژوهش کاربری میرود: اثر هاثورن.یعنی همان لحظهای که کاربر چون میداند «دارند نگاهش میکنند»، ناگهان همه چیز نمایشی میشود؛ دست چپ و راستش را فراموش میکند، برای هر اشتباهی عذرخواهی میکند و میگوید «معمولاً این کار را نمیکنم ولی چون تست است…»که این چالش از آزمایشهای دهه ۱۹۲۰ کارخانه وسترن الکتریک شروع شددر همین ۶ دقیقه با استناد به متاآنالیز مککمبریج (۲۰۱۴)، راهکارهای گروه نیلسن نورمن و کیسهای واقعی شرکت متا، یاد میگیریم چطور این اثر را کم کنیم:گرم کردن کاربر، فضای واقعی، سکوت مفید، بیطرفی ناظر، فاز اکتشاف خصوصی و کلی ترفند عملی دیگر تا رفتار کاربر واقعی بماند، نه نمایشی.اگر تا حالا شما هم به این مشکل برخورد کردید که «چرا کاربر تو تست عالی بود ولی تو محصول واقعی نه؟»، این اپیزود دقیقاً برای شماست.منابع و لینکهای مفید:Mayo, E. (1933). The Human Problems of an Industrial Civilization.Roethlisberger, F. J., & Dickson, W. J. (1939). Management and the Worker.McCambridge, J., Witton, J., & Elbourne, D. (2014). “Systematic Review of the Hawthorne Effect.” Journal of Clinical Epidemiology.Faulkner, X. (2011). Usability Engineering.Jakob Neilsen. (1993). Usability Engineering.Nielsen, J. (2012). “How to Conduct Think-Aloud Usability Testing.”Lazar, J., Feng, J., & Hochheiser, H. (2017). Research Methods in Human-Computer Interaction.Dumas, J., & Redish, J. (1999). A Practical Guide to Usability Testing.Enhancing Testing at Meta with Rich-State Simulated Populations
10. Noon Panir Design | نون پنیر دیزاین
06:25||Season 1, Ep. 10در اپیزود دهم «نون پنیر دیزاین»، جشن کوچیک دهتاییمون رو گرفتیم!برای اولین بار بهداد و محمود با یه همراه جدید و دوستداشتنی کنار هم نشستن و یه قسمت کاملاً متفاوت ساختن؛ بدون مقالهی علمی خاص، فقط حرف دل و برنامههای پیش رو.صحبت کردیم از اینکه چرا نون پنیر دیزاین رو راه انداختیم، فلسفهی اصلی پادکست چیه و چرا معتقدیم محتوای خوب باید سه تا ویژگی کلیدی داشته باشه:علمی باشه، کوتاه باشه (۵-۷ دقیقه) و واقعاً کاربردی و قابل استفاده تو پروژههای روزمره.از برنامههای آینده گفتیم:خلاصهی کتابهای مهم حوزهشروع ویدئوکست و حضور جدیتر تو یوتیوبفرمتهای جدید و همکاریهای جذابو چند تا خبر بزرگ که هنوز نمیتونیم کامل لو بدیم!اپیزود دهم بیشتر از هر چیزی یه قول دوبارهست:ما هنوز داریم تازه شروع میکنیم و از این به بعد باید منتظر خبرهای بزرگتر و بیشتر از تیم نون پنیر دیزاین باشید.مرسی که ده قسمت با ما بودید، ده قسمت دیگه، صد قسمت دیگه و خیلی بیشتر در راهه ❤️