Juridisch Geneuzel

Arbeidstijd en rusttijd sluiten elkaar uit, maar de werkelijkheid kent wel degelijk grijze gebieden. Geldt wachten op een oproep als arbeidstijd? En wat als een werknemer ‘slechts’ bereikbaar moet zijn, maar bijvoorbeeld geen alcohol mag drinken? Verder: wanneer ontstaat recht op een overwerkvergoeding? Zijn de uitzonderingen in de arbeidswetgeving wel verenigbaar met Europees recht, zoals voor werknemers die meer dan drie keer het minimumloon verdienen? En waarom is rusttijd eigen zo belangrijk? Inbellers: Roos Schelvis (Universitair docent en principal investigator ‘Mentale gezondheid en werk’ Amsterdam UMC) en Nuna Zekić (universitair hoofddocent arbeidsrecht UvA en raadsheer-plaatsvervanger hof ‘s-Hertogenbosch) Bronnenlijst - Raar verhaal (rb. Noord-Holland 15 juli 2022, ECLI:NL:RBNHO:2022:6301) - Definitie arbeidstijd (art. 1:7 lid 1 sub k Arbeidstijdenwet) - Definitie rusttijd (art. 1:7 lid 1 sub l Arbeidstijdenwet) - Maximale arbeidstijd (art. 5:7 Arbeidstijdenwet) - Recht op pauze (art. 5:4 Arbeidstijdenwet) - Recht op dagelijkse rust (art. 5:3 Arbeidstijdenwet) - Recht op wekelijkse rust (art. 5:5 Arbeidstijdenwet) - Deugdelijke urenregistratie (art. 4:3 Arbeidstijdenwet) - Minimumloon en overwerk (art. 13a WML) - Uitzondering arbeidstijdenwetgeving (art. 2.1:1 en 2.1:2 Arbeidstijdenbesluit), Europese wet- en regelgeving (art. 17 Richtlijn 2003/88/EG; zie o.a. 2006 C-484/04, 2010 C-428/09) en rechtsliteratuur (M.A.N. van Schadewijk, ‘Digitalisering en arbeidstijd: een moeizame relatie’, TRA 2024/58; D. Herfst, ‘Artikel 2.1:1 onder a Arbeidstijdenbesluit – driemaal het minimumloon maakt je vogelvrij?’, TAP 2024/312) - Objectieve en aanzienlijke impact op privéleven (zie o.a. 2018 C-518/15; 2021 C-580/19; 2021 C-344/19) - Ambulancebroeders en dragen van geurvrij uniform (HR 15 maart 2024, ECLI:NL:HR:2024:426)

Werknemers kunnen meedelen in het succes van een organisatie, bijvoorbeeld via bonussen of aandelen. Welke type werknemersparticipatieplannen bestaan er? Wat zijn de arbeidsrechtelijke en fiscale gevolgen? Welke langetermijn- en regionale effecten hebben participatieplannen voor werkgevers en werknemers? Wanneer heeft de werknemer recht op participatie? En wat gebeurt er met participatie als de arbeidsovereenkomst eindigt? Inbeller: Anne-Sophie Halbertsma (promovenda Utrecht University School of Economics). Bronnenlijst - Raar verhaal: SEMCO-stijl - Fiscaal genoten loon (art. 13a lid 1 Wet op de loonbelasting 1964) - Inhoudsplicht van aandelen (art. 13 lid 1 Wet op de loonbelasting 1964) - Apart fiscaal regime bij werknemersopties (art. 10a Wet op de loonbelasting 1964) - Een arbeidsvoorwaarde kan ook ontstaan door een bestendige gedragslijn (HR 22 juni 2018, ECLI:NL:HR:2018:976 (FNV/Pontmeyer)) - Eenzijdig wijzigen van arbeidsvoorden is lastig (art. 7:613 BW, art. 7:611 BW (in combinatie met HR 11 juli 2008, ECLI:NL:HR:2008:BD1847 (Stoof/Mammoet)), art. 6:258 BW, art. 6:248 lid 2 BW) - Bij leaver-regeling aansluiten bij bijv. dringende reden (art. 7:678 lid 2 BW) of redelijke grond (art. 7:669 lid 3 BW)

In deze jubileumaflevering van Juridisch Geneuzel gaan we in gesprek met oude bekenden en nieuwe vrienden. We blikken terug op de afleveringen over vakantie (aflevering 22) en kwalificatie (aflevering 43), en kijken vooruit naar de plannen op het terrein van sociale zekerheid (aflevering 47). Wat is er de afgelopen 2,5 jaar veranderd ten aanzien van de vakantiewetgeving? Bouwt een werknemer vakantie op tijdens het derde ziektejaar? Wat maakte de zes Uber-chauffeurs echte ondernemers? Kan dit arrest ook worden toegepast op andere sectoren? En wat is de toekomst van de sociale zekerheid (WW, WIA en AOW)?Inbellers: Jan-Pieter Vos (advocaat bij De Clercq Advocaten en buitenpromovendus EUR), Judith Schulp (advocaat bij Lexence), Jaap van Slooten (advocaat bij Stibbe en hoogleraar arbeidsrecht UvA), Ton Wilthagen (hoogleraar arbeidsmarkt Tilburg University), en Natascha Schenk (jurist sociaal verzekeringsrecht WVO Advocaten).BronnenlijstVakantie- Vervallen wettelijke vakantiedagen (art. 7:640a BW)- In de gelegenheid toe vakantie stellen (art. 7:638 lid 1 BW; HvJ EU 6 november 2018, ECLI:EU:C:2018:874 (Max-Planck))- Verjaren vakantiedagen (art. 7:642 BW; HR 23 juni 2023, ECLI:NL:HR:2023:955)- Opbouw vakantiedagen tijdens slapend dienstverband (rb. Gelderland 12 augustus 2025, ECLI:NL:RBGEL:2025:7054, zie anders: rb. Noord-Holland 19 december 2025, ECLI:NL:RBNNE:2025:5517; rb. Rotterdam 5 februari 2026, ECLI:NL:RBROT:2026:1215)Kwalificatie- HR 21 februari 2025, ECLI:NL:HR:2025:319 (Uber c.s./FNV)- Hof Amsterdam 27 januari 2026, ECLI:NL:GHAMS:2026:163 (Uber c.s./FNV)Coalitieakkoord- Coalitieakkoord 2026-2030, ‘Aan de slag’ (D66, VVD en CDA)

Miljoenen werknemers werken inmiddels hybride, maar weinig weten wat de effecten zijn op het welzijn van werknemers, hoe het werkgevers raakt, en wat de juridische kwesties zijn. In deze aflevering wordt het recente onderzoek Juridische en organisatorische vraagstukken bij hybride werken (19 januari 2026) onder de loep genomen. Hebben thuiswerkers een hogere arbeidstevredenheid? Versterkt of verzwakt hybride werken de ongelijkheden op de arbeidsmarkt? Zijn werkgevers minder positief dan werknemers? Is beleid overschat? En welke juridische risico’s worden door organisaties onderschat? In deze aflevering neemt Hidde de verrassende bevindingen van het onderzoek door met auteurs Wieteke Conen (econoom en senior-onderzoeker UvA) en onze eigen Niels. BronnenlijstW.S. Conen & N.M.Q. van der Neut, Juridische en organisatorische vraagstukken bij hybride werken, Eindrapportage, Amsterdam: AIAS-HSI, p. 1-152.

Generatie Z is de eerste generatie die opgroeide met internet, smartphones en social media. In deze aflevering gaan wij met twee ogenschijnlijk tegenpolen in gesprek: boomer en emeritus hoogleraar Paul de Beer, en Gen Z-er en Gen Z-expert Laura Bas. Wat kenmerkt Gen Z? Hoe kunnen organisaties deze jonge talenten aantrekken en behouden? En verschilt deze generatie daadwerkelijk van eerdere generaties? Met onderzoeksdata, praktijkervaringen en persoonlijke verhalen scheiden wij mythe van werkelijkheid: Gen Z is anders, maar zeker niet lui. Als kers op de taart wordt de tip verzorgd door journalist en auteur Raounak Khaddari.Vindplaatsen - Boek GenZclopedie van Laura Bas - Verschillende onderzoeken van Paul de Beer - Raar verhaal over Gen Z en ontslag - Tip van Raounak Khaddari op basis van haar nieuwe boek Hoe voel je (je)? Quotes Quote 1 – Dave Portnoy, Fox Business, april 2025Quote 2 – Rezi.ai rapport, juli 2025Quote 3 – Manager in enquête, juli 2025Quote 4 – Experis/Manpower, juni 2025Quote 5 – Business Insider, juni 2024Quote 6 – Simon Sinek, juli 2025Quote 7 – Kimi Kaneshina, 24 jaar, TikTok, juni 2022

De rechtsstaat wankelt, de arbeidsmarkt kraakt, en politici beloven dat het allemaal goed komt. In deze verkiezingsspecial bespreken wij hoe GL-PvdA, CDA, VVD en PVV onze rechters, banen en hoop op stabiliteit willen reden of juist op de proef stellen. Hoe stevig staat de Nederlandse rechtsstaat als politici invloed willen uitoefenen op rechters? Gaan de plannen te veel uit van hoogconjunctuur en arbeidsmarktkrapte? Wordt vast nu eindelijk minder vast, en flex minder flex? En is er op de arbeidsmarkt plaats voor de zzp’er? Lang verhaal kort: democratie met een vleugje werkstress.Inbeller: Jonathan Soeharno (hoogleraar Rechtspleging in rechtsfilosofisch perspectief UvA, advocaat bij De Brauw Blackstone Westbroek, en auteur van het boek ‘De mooiweerrectsstaat’).Bronnen van deze aflevering - Boek Jonathan Soeharno, De ‘mooiweerrechtsstaat’, Amsterdam: Uitgeverij Cossee 30 september 2025- Onderzoek Hendrik Noten, ‘Stem jij voor of tegen de democratie?’, Vrij Nederland 2 oktober 2025- Verkiezingsprogramma GroenLinks-PvdA- Verkiezingsprogramma CDA- Verkiezingsprogramma VVD- Verkiezingsprogramma PVV

Ongeveer 6,1 miljoen werknemers vallen onder een cao. Hoe kun je gebonden zijn aan een cao zonder lidmaatschap van een vakbond? Wie en wat valt eronder een cao? Wat als een cao afloopt en er nog geen nieuwe cao is afgesproken? En wat is de toekomst van vakbonden?Inbellers: Esther Koot (oprichter van CAO-RECHT Advies en opleiding en gepromoveerd op cao-recht) en Henri Janssen (vakbondsbestuurder bij FNV Spoor en 1e onderhandelaar NS).Nog belangrijk: het vakbondslidmaatschap heeft meer voordelen dan wij hebben genoemd. Denk bijvoorbeeld ook aan het krijgen van (juridisch of loopbaan)advies.Volgorde van deze aflevering (02:35) – Wat is een CAO?(04:00) – Wanneer ben je gebonden aan een CAO?(06:36) – Algemeen verbindend verklaring (AVV)(07:39) – Wat is een werkingssfeer?(10:59) – 📞 Inbeller: Esther Koot over werkingssfeer en zelfregulering(15:05) – Signaalfunctie richting MKB bij uitzonderingspositie grote bedrijven(20:26) – Wat gebeurt er als je onder een CAO valt? Minimum-, maximum- en standaardbepalingen(23:10) – Looptijd van een CAO en wat gebeurt er bij opzegging(27:58) – 📞 Inbeller: Henri Janssen over loononderhandelingen en vakbondstactiek(34:59) – Tip van de afleveringBronvermelding bij deze aflevering - Raar verhaal: gebaseerd op HR 8 april 2011, ECLI:NL:HR:2011:BP0580 (Abvakabo/Unieke Kinderopvang)- Bindingsmogelijkheid 1: via lidmaatschap en betrokkenheid (art. 9 Wet Cao)- Vervangende werking (art. 12 Wet Cao) en aanvullende werking (art. 13 Wet Cao)- Bindingsmogelijkheid 2: via individuele afspraak (contractenrecht, art. 6:217 BW)- Bindingsmogelijkheid 3: via algemene verbindend verklaring (art. 2 Wet AVV)- Vervangende werking (art. 3 Wet AVV)- Gebonden werkgever is gehouden de cao ook toe te passen op ongebonden werknemers (art. 14 Wet Cao)- Ongebonden werknemer kan toepassen cao niet zelf afdwingen (HR 7 juni 1957, ECLI:NL:HR:1957:78 (Suk/Britannia))- Looptijd cao is in beginsel maximaal 5 jaar (art. 18 Wet Cao)- Cao wordt verlengd als deze niet wordt opgezegd (art. 19 Wet Cao)- Nawerking (HR 8 april 2011, ECLI:NL:HR:2011:BP0580 (Abvakabo/Unieke Kinderopvang)) en doorwerking (art. 6:217 BW)

Niet iedere werknemer functioneert even goed. Wanneer is sprake van ongeschiktheid? Waar moet een verbetertraject aan voldoen? Wat is de reden dat niet vaak kan worden gesproken van disfunctioneren? Waar moeten werkgevers, managers, leidinggevenden en HR opletten? En welke impact heeft een disfunctionerende werknemer op de andere medewerkers? Inbellers: Iris van der Burg (raadsheer gerechtshof Amsterdam) en Kathleen Vangronsvelt (hoogleraar organisatiepsychologie en HRM Antwerp Management School). Volgorde van deze aflevering (00:24) – Intro (00:38) – Raar verhaal (02:06) – Wat is disfunctioneren (04:19) – Juridische context van disfunctioneren (08:49) – Bellen met Iris van der Burg (raadsheer Gerechtshof Amsterdam) over waarom de D-grond vaak strandt in procedures (13:28) – Ontslagbescherming bij disfunctioneren (15:55) – Aansprakelijkheid en disfunctioneren (17:01) – Disfunctioneren en gelijke positie als werknemers (18:12) – Opstelling overheid ten aanzien van disfunctioneren (19:50) – Impact van ontslag bij disfunctioneren (20:02) – Bellen met Kathleen Vangronsvelt (hoogleraar organisatiepsychologie en HRM Antwerp Management School) over mentale impact van ontslag (25:37) – Aandacht voor veelgemaakte fouten door werkgevers (29:21) – Tip van de aflevering Bronvermelding - Raar verhaal: rb. Limburg 16 september 2015, ECLI:NL:RBLIM:2025:8010 - Ontslagroute 1: wederzijds goedvinden via een vso (art. 7:670b BW) - Ontslagroute 2: van rechtswege (art. 7:667 lid 1 BW), zoals ontbindende voorwaarde (art. 6:22 jo. 7:667 lid 7-8 BW), dood werknemer (art. 7:674 BW), en door verstrijken van tijd (art. 7:667 lid 1 BW) - Ontslagroute 3: opzegging (art. 7:671a BW) - Ontslagroute 4: ontbinding (art. 7:671b BW) - Vereisten bij ontslagroute 3 en 4: redelijke grond (art. 7:669 lid 1 jo. lid 3 BW), herplaatsing (art. 7:669 lid 1 BW), en geen opzegverbod (art. 7:670 BW) - Disfunctioneren als redelijke grond (art. 7:669 lid 3 sub d BW) - HR 14 juni 2019, ECLI:NL:HR:2019:933 (Ecofys) - Cijfers: P. Kruit & I.H. Kersten, ‘Kroniek ontslaggronden: c-, d-, f-, h- en i-grond’, TvO 2020/4