Share
De BrabantKennispodcast
#38 Hoe vinden we onze liefde voor de democratie terug? - met Marcia Luyten
Season 1, Ep. 38
•
Democratie is er gewoon. Toch? We mogen in Nederland stemmen voor de lokale en nationale politiek. Is dat democratie? Wat betekent democratie eigenlijk? Wat betekent het voor jou? En hoe gaat het met de democratie… wereldwijd, in Nederland, in Brabant?
In aflevering 38 van Hoe een koe een haas duiken we in de fundamenten van onze democratie. Wat als die niet zo vanzelfsprekend meer zijn? En hoe toekomstbestendig is ons politieke systeem eigenlijk nog – zeker nu het vertrouwen in de politiek afneemt, de opkomst daalt en steeds meer mensen zich niet gehoord voelen?
Samen met Marcia Luyten gaan we op zoek naar antwoorden. Marcia is schrijver, journalist en programmamaker. Ze schreef invloedrijke boeken als Het geluk van Limburg, Democratie is niet voor bange mensen en recent Kiezen voor democratie. Wat kunnen we leren van andere landen waar de democratie onder druk staat? Wat is de rol van macht, representatie en lokale politiek in Brabant? En: wat staat er op het spel?
In dit gesprek verkennen we de relatie tussen toekomstverbeelding en democratische veerkracht. Wat betekent het om toekomstverliefd te zijn in een tijd van angst, wantrouwen en technocratische oplossingen? Een aflevering over stemhokjes, systemen en de stille strijd om zeggenschap – en over wat we zelf kunnen doen om de democratie levend te houden.
Tips uit deze aflevering:
(28:42) Democratie is niet voor bange mensen van Marcia Luyten
(46:26) Jos tipt Alkibiades van Ilja Leonard Pfeijffer
(48:30) Eef tipt Over tirannie van Timothy Snyder, geïllustreerd door Nora Krug
En wat verder ter sprake kwam:
Hoe een koe een haas is de podcast van BrabantKennis die je helpt Brabant beter te begrijpen, om zo samen weer verliefd te worden op de toekomst. Elke twee weken een nieuwe aflevering in je favoriete podcastapp. Lees meer op brabantkennis.nl/podcast. Geproduceerd door BrabantKennis, gepresenteerd door Eef Berends en Jos van den Broek. Muziek en montage Rinkie Bartels en het afsluitende gedicht is van Merel Morre.
De BrabantKennispodcast is dé podcast die je helpt Brabant beter te begrijpen. Jos van den Broek en Eef Berends verkennen interessante onderwerpen over het Brabant van morgen. Van AI tot democratie, van klimaat tot carnaval. Met gasten van binnen en buiten Brabant, reportages door heel de provincie en verdiepende tips. De podcast vol nieuwe kennis en scherpe inzichten die je helpt vandaag richting te bepalen met morgen in gedachten.
Meer info brabantkennis.nl/podcast. Volg ons ook op LinkedIn en Instagram.
BrabantKennis 2025
More episodes
View all episodes
13. ToekomstTop live #1: Wie krijgt welke ruimte in Brabant? met Jannemarie de Jonge & Daan Boezeman
37:38||Season 2, Ep. 13TOEKOMSTTOP LIVE: Hoe gaan we om met de druk op de ruimte?#S2A13 De enige echte eerste live podcastopname van de BrabantKennispodcast! Tijdens de Toekomttop Brabant van Overmorgen in de kerk in Biezenmortel spreken Eef en Jos over het thema Druk op de Ruimte met Jannemarie de Jonge en Daan Boezeman (Planbureau voor de Leefomgeving).Er moet veel tegelijk op dezelfde plek. Verschillende belangen botsen met elkaar en besluitvorming lijkt vast te zitten. Jannemarie en Daan reflecteren op de manier waarop we de afgelopen 100 jaar met elkaar de ruimte in Nederland hebben verdeeld en hoe we dat moeten doen in het Brabant van Overmorgen. Waar kunnen we van leren? Waar moeten we meer stoppen en hoe zorgen we ervoor dat we telkens terug komen bij de vraag: hoe willen we dat Brabant er in 2040 uit gaat zien. Shownotes! Wat zoal ter sprake kwam in deze aflevering: Jannemarie spreekt over ontwerpen en water: waterambassade.nlDaan is mede-onderzoeker van rapport Op zoek naar een nieuwe balans tussen landbouw en natuur in 2050 pbl.nlInformatie over de verkenning Brabant van Overmorgen en de Toekomstgids op toekomstgids-brabant-van-overmorgen
13. Waarom politieke moed begint bij waardenstrijd - met hoogleraar politicologie Tom van der Meer
52:55||Season 2, Ep. 13In deze aflevering hebben we het niet over de verre toekomst, maar over 2040; een periode waarin keuzes die we nu maken steeds duidelijker effect krijgen. Want Brabant verandert, en dat gebeurt niet zomaar. De ruimte is schaars, en de opgaven stapelen zich op. Wonen, natuur, landbouw, economie, defensie, alles vraagt om plek. Maar niet alles kan overal. En dus komt de vraag steeds centraler te staan: wat vinden we belangrijk, en waarom?Onze podcastgast politicoloog Tom van der Meer schreef het boek 'Waardenloze politiek'. Hij benadrukt daarin dat politiek vaak te weinig over echte waardenconflicten gaat en te veel over oppervlakkige onderwerpen. Volgens hem is het belangrijk om juist wél het echte conflict te bespreken, zodat er duurzamere compromissen ontstaan.Brabant staat voor grote opgaven. De ruimte is schaars en er komt veel samen: wonen, natuur, landbouw, economie en defensie. Niet alles kan overal, en dus gaat het steeds meer over het maken van keuzes. Niet alleen op basis van wat kan, maar vooral op basis van wat we belangrijk vinden. Dat maakt het gesprek ingewikkeld, maar ook noodzakelijk. Want achter elke keuze zitten waarden, en die komen niet altijd vanzelf op tafel. Juist over deze waardenkeuzes gaat de BrabantKennis-verkenning Brabant van Overmorgen. Op 25 juni wordt Brabant van Overmorgen gepresenteerd in Biezenmortel op de ToekomstTop. Tijdens deze dag brengt BrabantKennis denkers, doeners en beslissers samen in De Beukenhof voor een dag vol inzichten, verdieping en ontmoeting. Niet abstract, maar aan de hand van de thema’s die jouw werk bepalen: druk op de ruimte, veranderende samenleving, digitalisering en technologie, en economie en geopolitiek. Kom op 25 juni naar Biezenmortel en breng jouw perspectief mee. Ontmoet (op) de top van Brabant, ontdek wat jouw waarden betekenen in de praktijk en ga naar huis met nieuwe inzichten én de Brabant van Overmorgen Toekomstgids onder de arm. Meld je aan via brabantkennis.nlWat zoal ter sprake kwam in deze aflevering: Boek Waardenloze politiek van Tom van der MeerBrabant van Overmorgen ToekomstTop | BrabantKennis
12. Hoe stemde Brabant? Gemeenteraad 2026 verkiezingsspecial
42:55||Season 2, Ep. 12In deze special van de BrabantKennispodcast duiden hosts Eef Beerends en Jos van den Broek de uitslagen van de gemeenteraadsverkiezingen in Brabant. Geen landelijke Haagse bril, maar een scherpe blik op wat er écht speelt in Brabantse gemeenten.Wie zijn de grote winnaars en verliezers? Waarom doen lokale partijen het zo goed? Wat zegt de opkomst over onze lokale democratie? En welke thema’s gaan de komende jaren het verschil maken in de raadszaal, van wonen, energie en zorg tot asielopvang, digitalisering en democratie?Een aflevering vol opvallende verschuivingen, lokale verschillen en bredere Brabantse patronen. Voor iedereen die beter wil begrijpen wat deze verkiezingen betekenen voor de toekomst van Brabant.SHOWNOTESWat zoal ter sprake kwam in deze aflevering:Overzicht uitslagen per gemeente: gemeenteraadsverkiezingen 2026 | Kiesraad.nlGemeenteraadsverkiezingen: lokale partijen kunnen doorgroeien - Ipsos I&O PubliekPodcast Raad voor de ToekomstBrabant van Overmorgen ToekomstTopDe Grote Brabantse AI Show in BrabantPodcast De Tijdmachine
Trailer De Tijdmachine
01:21|Podcast DE TIJDMACHINE Vanaf 23 maartHeb jij altijd al willen weten hoe Brabant er in de toekomst uit zou kunnen zien? Stap dan op 23 maart samen met BrabantKennis in De Tijdmachine, en reis mee naar 2050.Wat als ASML dan niet meer bestaat? Wat als carnaval dan gevierd wordt zonder alcohol? Wat als je verplicht je ouders in huis moet nemen? Wat als gemeenten compleet zelfvoorzienend zouden kunnen worden?Razende reporter Zed Pellenaars neemt je mee naar Zundert, Tilburg, Veldhoven en Oss anno 2050 om deze vragen te verkennen. Hosts Jos van den Broek en Eef Berends duiden de toekomstreportage met een inhoudelijk expert.4 vragen, 4 experts, 4 onderwerpen, 4 locaties. Reis mee vanaf 23 maart, vanaf dan te beluisteren in je favoriete podcastapp!
Raad voor de Toekomst deel 3: weerbare democratie
01:00:23||Season 2Raad voor de Toekomst – dé podcast voor (aankomende) raadsleden in BrabantDeel 3: weerbare democratieOp woensdag 18 maart zijn de gemeenteraadsverkiezingen. Maar wat betekent dat eigenlijk – raadslid zijn? Waar gá je de komende vier jaar echt over beslissen? En welke thema’s vragen nú al om richting? Speciaal voor (toekomstige) raadsleden, programmacommissies én betrokken inwoners maakte BrabantKennis in 2025 in samenwerking met de Griffie van de gemeente Tilburg een podcastserie die precies daar antwoord op geeft. De gemeenteraadsverkiezingen 2026 zijn een mooi moment om deze podcast nog eens terug te luisteren.Versterk je digitale en democratische slagkracht. Vergroot je kennis over ruimtelijke ontwikkelingen als raadslid in onzekere tijden. En ontdek zo hoe gemeenteraadsleden richting kunnen geven voor de lange termijn. Drie verdiepende thema’s Ruimtelijke ontwikkeling, Digitalisering en Democratie brengen je inzichten die je helpen bepalen: waar moeten we het de komende vier jaar écht over hebben? Of je nu zelf kandidaat bent, meeschrijft aan beleid of simpelweg beter wilt begrijpen waar je gemeenteraad voor staat, deze podcast geeft context, overzicht en richting. Je kunt de serie in één keer luisteren (ongeveer drie uur), of kiezen voor één van de losse afleveringen per thema.Wil je meer verdieping over jouw gemeente? We maakten 56 specials, over iedere Brabantse gemeente, van AlphenChaam en Altena tot Woensdrecht en Zundert. Luister de special over jouw gemeente, te vinden in de playlist van deze show.Luister mee, verdiep je en stem met kennis van zaken.
Raad voor de Toekomst deel 2: omgaan met digitalisering
59:38|Raad voor de Toekomst – dé podcast voor (aankomende) raadsleden in BrabantDeel 2: Omgaan met digitaliseringOp woensdag 18 maart zijn de gemeenteraadsverkiezingen. Maar wat betekent dat eigenlijk – raadslid zijn? Waar gá je de komende vier jaar echt over beslissen? En welke thema’s vragen nú al om richting? Speciaal voor (toekomstige) raadsleden, programmacommissies én betrokken inwoners maakte BrabantKennis in 2025 in samenwerking met de Griffie van de gemeente Tilburg een podcastserie die precies daar antwoord op geeft. De gemeenteraadsverkiezingen 2026 zijn een mooi moment om deze podcast nog eens terug te luisteren.Versterk je digitale en democratische slagkracht. Vergroot je kennis over ruimtelijke ontwikkelingen als raadslid in onzekere tijden. En ontdek zo hoe gemeenteraadsleden richting kunnen geven voor de lange termijn. Drie verdiepende thema’s Ruimtelijke ontwikkeling, Digitalisering en Democratie brengen je inzichten die je helpen bepalen: waar moeten we het de komende vier jaar écht over hebben? Of je nu zelf kandidaat bent, meeschrijft aan beleid of simpelweg beter wilt begrijpen waar je gemeenteraad voor staat, deze podcast geeft context, overzicht en richting. Je kunt de serie in één keer luisteren (ongeveer drie uur), of kiezen voor één van de losse afleveringen per thema.Wil je meer verdieping over jouw gemeente? We maakten 56 specials, over iedere Brabantse gemeente, van AlphenChaam en Altena tot Woensdrecht en Zundert. Luister de special over jouw gemeente, te vinden in de playlist van deze show.Luister mee, verdiep je en stem met kennis van zaken.
Raad voor de Toekomst deel 1: ruimtelijke ontwikkeling
01:02:54|Raad voor de Toekomst – dé podcast voor (aankomende) raadsleden in BrabantDeel 1: Ruimtelijke ontwikkelingOp woensdag 18 maart zijn de gemeenteraadsverkiezingen. Maar wat betekent dat eigenlijk – raadslid zijn? Waar gá je de komende vier jaar echt over beslissen? En welke thema’s vragen nú al om richting? Speciaal voor (toekomstige) raadsleden, programmacommissies én betrokken inwoners maakte BrabantKennis in 2025 in samenwerking met de Griffie van de gemeente Tilburg een podcastserie die precies daar antwoord op geeft. De gemeenteraadsverkiezingen 2026 zijn een mooi moment om deze podcast nog eens terug te luisteren.Versterk je digitale en democratische slagkracht. Vergroot je kennis over ruimtelijke ontwikkelingen als raadslid in onzekere tijden. En ontdek zo hoe gemeenteraadsleden richting kunnen geven voor de lange termijn. Drie verdiepende thema’s Ruimtelijke ontwikkeling, Digitalisering en Democratie brengen je inzichten die je helpen bepalen: waar moeten we het de komende vier jaar écht over hebben? Of je nu zelf kandidaat bent, meeschrijft aan beleid of simpelweg beter wilt begrijpen waar je gemeenteraad voor staat, deze podcast geeft context, overzicht en richting. Je kunt de serie in één keer luisteren (ongeveer drie uur), of kiezen voor één van de losse afleveringen per thema.Wil je meer verdieping over jouw gemeente? We maakten 56 specials, over iedere Brabantse gemeente, van AlphenChaam en Altena tot Woensdrecht en Zundert. Luister de special over jouw gemeente, te vinden in de playlist van deze show.Luister mee, verdiep je en stem met kennis van zaken.
11. Is Brabant klaar voor het klimaat van morgen? - met lector Ellen Weerman
44:11||Season 2, Ep. 11#S2A11 In deze aflevering van de BrabantKennispodcast staat het thema water centraal. Waar vroeger de focus lag op het zo snel mogelijk afvoeren van water, is dat perspectief veranderd. Jarenlang was het uitgangspunt helder: zorg dat het water zo snel mogelijk weg kan. Inmiddels weten we beter. Met extremere regenval én langere periodes van droogte staat het watersysteem in Brabant onder druk.Water raakt alles: landbouw, woningbouw, natuur, economie. En steeds vaker klinkt de vraag: als we dit niet oplossen, wat betekent dat dan voor al onze andere ambities?In deze podcast verkennen we hoe ‘bodem- en watersturend’ steeds meer het uitgangspunt wordt. We denken niet langer dat we het systeem volledig kunnen beheersen, maar passen ons aan aan wat bodem en water vragen.Hosts Eef Berends en Jos van den Broek zitten aan tafel met Ellen Weerman (HAS, Lector Klimaatrobuuste landschappen) en gaan in op:de logica van beekdalen en watersystemenwat er al verandert in beleid en praktijkaan welke knoppen we écht kunnen draaien en aan welke niet?Wie Brabant beter wil begrijpen, moet onder de oppervlakte kijken. Letterlijk.🎧 Luister mee en denk vooruit.Shownotes! Wat zoal ter sprake kwam in deze aflevering: Ellen geeft aan dat je op de site topotijdreis kaarten kunt vinden waarop je alle veranderingen kunt zienJos tipt het boek De vloek van de nootmuskaat van Amitav GhoshEef vertelt over de film The North.En in het kader van de aankomende gemeenteraadsverkiezingen kun je ook onze podcast Raad voor de Toekomst luisteren.
10. Carnaval is veel meer dan alleen een feest - met socioloog Mark van Ostaijen
47:31||Season 2, Ep. 10#S2A10 In Brabant wordt carnaval in deze periode vaak gevoeld, maar zelden zo scherp uitgelegd. In deze aflevering duiken hosts Eef Berends en Jos van den Broek met Mark van Ostaijen in de sociologische betekenis van carnaval. Waarom is dit feest meer dan gezelligheid, verkleden en bier? Wat zegt carnaval over vertrouwen, democratie en sociaal kapitaal?Van bekende vreemden tot zwakke verbindingen, van de kracht van humor tot het uittreden uit het normale. Mark laat zien waarom carnaval niet alleen een traditie is, maar een essentieel onderdeel van het sociale weefsel van Brabant. En waarom je dat pas echt begrijpt als je er middenin staat, of er juist van een afstand naar leert kijken.