Share

De Oorlog Verklaard
Het bloedbad van Malmedy, een beruchte oorlogsmisdaad tijdens het Ardennenoffensief
Op 17 december 1944 staan 84 Amerikaanse soldaten met hun handen omhoog. Dan klinken er schoten. Dit is het bloedbad van Malmedy, de beruchtste oorlogsmisdaad van het Ardennenoffensief. De Tweede Wereldoorlog heeft onze samenleving gevormd en talloze verhalen achtergelaten. Groot en klein, bekend en onbekend.
In deze aflevering duiken we in de gebeurtenissen die leidden tot deze tragedie, een verhaal dat zich afspeelt in een besneeuwd weiland in België, nabij Malmedy.
Deze oorlogsmisdaad is een pijnlijke herinnering aan het Ardennenoffensief, een cruciale militaire actie die de loop van de oorlog veranderde. Operatie Cobra was de strategie die de geallieerden had voorbereid na de succesvolle invasie in Normandië. De snelheid van de Amerikaanse opmars was indrukwekkend, maar het bracht ook nieuwe gevaren met zich mee.
More episodes
View all episodes

22. Nieuwe podcast De prijs van verzet onderzoekt fatale SD-inval in Sneek in november 1943
33:02||Season 2, Ep. 22‼️ Meer informatie over De prijs van verzet? Ga naar de website: frieschscheepvaartmuseum.nl/podcastLike, subscribe en deel deze podcast! Apple Podcasts: https://podcasts.apple.com/nl/podcast/de-prijs-van-verzet/id6832225000 Podimo: https://share.podimo.com/s/yLBl0g9K Spotify: https://open.spotify.com/show/0d7tnKo8fkTcUiOqFvrf8L?si=e8486402359c44c7 In de nacht van 16 op 17 november 1943 valt de SD binnen bij verzetsfamilie Lever in Sneek aan Kleinzand 18. Die avond is net een Joodse onderduikster gearriveerd én de zelden aanwezige verzetsman Jan Lever is toevallig ook net wél thuis. Hoe wist de bezetter dit?In de podcast De prijs van verzet duikt Jordy samen met stadsgids en onderzoeker Sietse Wierda in nooit eerder onderzochte dossiers en ontrafelen ze stukje bij beetje de fatale novembernacht. Meerdere sporen, een aantal hoofdverdachten, één ontmaskering: langzaam wordt duidelijk waarom de bezetter toesloeg en wie welke rol speelde.Meer informatie? Ga naar de website: frieschscheepvaartmuseum.nl/podcastLike, subscribe en deel deze podcast!Dit was de laatste aflevering van De Oorlog Verklaard voor dit seizoen. Wij zijn terug in 2027. Veel luisterplezier met De prijs van verzet.
21. De massale zelfmoordgolf in Demmin in de laatste dagen van de Tweede Wereldoorlog
19:15||Season 2, Ep. 21Eind april 1945. Het Derde Rijk staat op instorten. Het Rode Leger trekt Duitsland binnen en bereikt het kleine stadje Demmin in Mecklenburg-Voor-Pommeren. Wat daar tussen 30 april en 4 mei gebeurt, wordt een van de meest aangrijpende en tragische gebeurtenissen van de laatste dagen van de Tweede Wereldoorlog.De bevolking van Demmin is in paniek. Naast de oorspronkelijke inwoners bevinden zich duizenden Duitse vluchtelingen in de stad. Jarenlange nazipropaganda heeft de angst voor het oprukkende Rode Leger aangewakkerd. Verhalen over wreedheden tegen Duitse burgers versterken die angst.Wanneer de Sovjettroepen de stad binnentrekken, escaleert de situatie. Er vinden plunderingen, brandstichtingen en verkrachtingen plaats. Duitse burgers worden geconfronteerd met geweld en vernedering. Ook worden de bruggen over de rivieren opgeblazen, waardoor veel mensen niet meer kunnen vluchten.In de chaos ontstaat een ongekende zelfmoordgolf. Hele gezinnen besluiten uit het leven te stappen. Ouders nemen hun kinderen mee in de dood. Mensen verdrinken zichzelf in de rivieren of maken op andere manieren een einde aan hun leven.Naar schatting kwamen tussen de 700 en 1.000 mensen door zelfdoding om het leven. Mogelijk lag het aantal nog hoger.Na de oorlog bleef de tragedie lange tijd onderbelicht. In de DDR was het onderwerp politiek gevoelig vanwege de rol van Sovjetsoldaten. Na de val van de Berlijnse Muur kwam er meer ruimte om over de gebeurtenissen te spreken. Tot op de dag van vandaag is Demmin bovendien een beladen plek in de Duitse herinneringscultuur, waar extreemrechtse groepen het leed van Duitse burgers proberen te gebruiken voor hun eigen politieke agenda.Hoe kon de angst zo groot worden? Wat gebeurde er werkelijk in Demmin? En waarom werd deze tragedie zo lang nauwelijks besproken?In deze aflevering gaat het over zelfmoord. Denk je aan zelfmoord of maak je je zorgen om iemand? Bel gratis en anoniem met 113 (of 0800-0113 vanuit Nederland), of chat via 113 Zelfmoordpreventie. In levensgevaar bel je direct 112.In deze aflevering van De Oorlog Verklaard vertellen we het verhaal van Demmin: een stad waar de laatste dagen van de oorlog uitmondden in een menselijke tragedie.
20. De vlucht van twee nazi-kopstukken naar Karinthië: Odilo Globocnik en Julius Schaub
27:30||Season 2, Ep. 20In de laatste dagen van de Tweede Wereldoorlog stort het Derde Rijk in. Terwijl de geallieerden oprukken, proberen prominente nazi's uit handen van de overwinnaars te blijven. Sommigen vluchten naar de Alpen, in de hoop daar onder te duiken of via Oostenrijk naar Italië te ontsnappen.In deze aflevering van De Oorlog Verklaard richten we onze aandacht op twee beruchte figuren uit de top van het naziregime: Odilo Globocnik en Julius Schaub.Odilo Globocnik was een van de belangrijkste organisatoren van de Holocaust. Als leider van Aktion Reinhard was hij verantwoordelijk voor de vernietigingsoperaties in Bełżec, Sobibór en Treblinka, waar meer dan een miljoen Joden werden vermoord. Aan het einde van de oorlog vluchtte hij naar zijn geboortestreek Karinthië. Hij hield zich schuil in de omgeving van de Weißensee, maar werd op 31 mei 1945 door Britse militairen opgespoord. Nog dezelfde dag maakte hij met een cyanidecapsule een einde aan zijn leven.Julius Schaub had een heel andere rol binnen het naziregime. Hij was jarenlang de persoonlijke adjudant van Adolf Hitler en behoorde tot diens directe vertrouwelingen. In de laatste dagen van de oorlog kreeg hij de opdracht persoonlijke documenten en bezittingen van Hitler te vernietigen. Hij probeerde vervolgens onder een valse identiteit te verdwijnen, maar werd in mei 1945 in Kitzbühel gearresteerd.Hoe verliep de vlucht van deze twee nazi-kopstukken? Wat hoopten ze nog te bereiken toen de oorlog verloren was? En hoe werden ze uiteindelijk opgespoord?
19. Engelandvaarders en de geheime ontsnappingsroutes | de Comet, Pat & Shelburne Line
25:54||Season 2, Ep. 19Hoe ontsnap je uit bezet Europa als de Duitse bezetter overal de controle heeft? Tijdens de Tweede Wereldoorlog waagden Nederlandse Engelandvaarders hun leven om Engeland te bereiken en zich aan te sluiten bij de strijd tegen nazi-Duitsland. Onderweg waren geheime ontsnappingsroutes en verzetsnetwerken van levensbelang.In deze aflevering van De Oorlog Verklaard duiken we Bretagne in. Floris neemt ons mee naar zijn tweede thuis en vertelt over de geheime ontsnappingslijnen: de Comet Line, de Pat O’Leary Line en de Shelburne Escape Line. De laatste ging via Bretagne en was erg succesvol. Wat maakte deze ontsnappingsroute succesvol? Verder praten we over de positie van Bretagne in Frankrijk, in de wereldgeschiedenis en in moedig verzet tijdens de Tweede Wereldoorlog.
18. Zijn vader werd opgepakt bij het Olympisch Stadion | Taco Bieseman over het oorlogsverleden van zijn vader
32:10||Season 1, Ep. 18Hoe goed ken je het oorlogsverleden van je eigen vader? In deze aflevering van De Oorlog Verklaard spreken Jordy Hubers en Floris van Dijk met Taco Bieseman. Taco schreef een boek over het oorlogsverleden van zijn vader, Bouke Bieseman, die hij zelf vooral kende als Bob.Zijn vader werd tijdens een razzia opgepakt bij het Olympisch Stadion in Amsterdam. Hij had zich samen met andere jonge mannen verkleed als vrouw om een atletiekwedstrijd bij te wonen. Via de gevangenis en Kamp Amersfoort werd hij vervolgens als dwangarbeider naar Duitsland gestuurd.Taco kende het verhaal van zijn vader al wel, vooral uit losse anekdotes. Pas jaren later besloot hij die verhalen samen te brengen en uit te zoeken wat er precies was gebeurd. Hij dook in archieven en ontdekte dat namen, adressen en data de verschillende herinneringen van zijn vader aan elkaar konden knopen.Het boek ‘Bouke is geen naam’ is mede tot stand gekomen dankzij de hulp van de volgende instellingen:- Gedenkstatte Lieberose in Jamlitz- Het Nationaal Monument Kamp Amersfoort- Gemeentelijk Stadsarchief Amsterdam- Nederlands Instituut voor Oorlogsdocumentatie (NIOD)Abonneer je op De Oorlog Verklaard voor nieuwe afleveringen over vergeten maar belangrijke verhalen uit de Tweede Wereldoorlog.
17. De belangrijke rol van chrystal meth in de tweede wereldoorlog
27:58||Season 1, Ep. 17Wat heeft de hitserie Breaking Bad met de Tweede Wereldoorlog te maken? Nou, heel veel. In deze aflevering van De Oorlog Verklaard duiken we in de fascinerende en schokkende geschiedenis van crystal meth, ofwel pervetine, en de rol die het speelde in Nazi-Duitsland. pervetine, de merknaam voor het middel dat we nu kennen als crystal meth, werd in Nazi-Duitsland gebruikt als een soort wondermiddel. Het werd voorgeschreven voor verschillende aandoeningen, van vermoeidheid tot depressies. De productie steeg explosief; in de eerste zes maanden van de Tweede Wereldoorlog werden er maar liefst 35 miljoen pillen geproduceerd. Gedurende de oorlog in totaal 200 miljoen. Het gebruik onder de militaire troepen was wijdverbreid, vooral tijdens de invasies van Polen en Frankrijk. De effecten van pervetine waren opmerkelijk. Troepen die het middel gebruikten, voelden zich energieker en konden langer doorgaan zonder vermoeid te raken. Volgens sommige verhalen zou zelfs de beroemde Duitse generaal Erwin Rommel het middel hebben gebruikt tijdens zijn campagnes. Centraal in deze aflevering staat de controversiële figuur Theodor Morell, de arts van Adolf Hitler. Morel was een getalenteerde geneeskundige die vitamine-injecties voorschreef, maar zijn methoden waren vaak omstreden. Hij werd zelfs bespot door andere hoge Nazi-functionarissen vanwege zijn ongewone behandelingen. Toch wist hij Hitler te bereiken en werd zijn persoonlijke arts. Het verhaal van hoe Morell in de gratie viel van Hitler is even fascinerend als schokkend. Van een onbekende arts tot de man die nauw betrokken was bij de gezondheid van een van de meest beruchte leiders in de geschiedenis.
16. Alexander Katan en zijn nalatenschap
42:47||Season 2, Ep. 16In deze aflevering van De Oorlog Verklaard verkennen we het leven van Alexander Katan en de onmiskenbare invloed die de Tweede Wereldoorlog had op zijn gezin. Alphons Katan, de zoon van Alexander, vocht voor de herinnering aan zijn vader. Zijn leven was helaas getekend door het verleden van zijn vader, die slachtoffer werd van de gruwelen van de oorlog. We zijn te gast bij Birgit Katan, de vrouw van Alphons, die de strijd van haar man om de herinnering aan zijn vader te eren deelt.Alexander Katan was een econoom die zes talen sprak. Ondanks zijn fysieke beperking, gaf hij les aan kinderen die niet konden of wilden leren. Birgit legt uit dat Alexander niet alleen een serieuze man was, maar ook iemand die kon genieten van het leven. Hij leidde een relatief normaal leven, omringd door muziek en zijn liefde voor zijn gezin.Met het uitbreken van de oorlog kreeg het leven van de Katan-familie een dramatische wending. Alphons ontdekte op jonge leeftijd dat hij Joods was, iets wat zijn ouders hem nooit hadden verteld. Het gezin werd steeds verder geïsoleerd en de gevolgen van de anti-Joodse maatregelen werden steeds duidelijker.De verschrikkingen van de oorlog leidden uiteindelijk tot de arrestatie van Alexander en zijn transport naar Mauthausen. Waar hij een vreselijke tijd tegemoet gaat, en aan medische experimenten overlijdt.
14. Victor Kugler en Johannes Kleiman, Twee wereldberoemde onderduikverleners in Kamp Amersfoort
39:07||Season 2, Ep. 14In deze aflevering van De Oorlog Verklaard verkennen we de vergeten verhalen van twee opmerkelijke mannen, Victor Kugler en Johannes Kleiman, die cruciale rollenspeelden in de onderduik van Anne Frank en haar familie. Gevestigd in het iconische Anne Frankhuis, duiken we dieper in hun leven en de gevaren die ze onder ogen moesten zien. Ontdek hoe hun moed en keuzes de geschiedenis hebben beïnvloed en waarom hun verhaal nog steeds relevant is. We spreken algemeen directeur Ronald Leopold over deze twee heren, de historie van dit heftige en ook iconische verhaal en over hoe dit verhaal nog altijd voortleeft.Beelden uit het museum zijn ter beschikking gesteld door de Anne Frank Stichting.