Boeken voor Lezers

In de tweede helft van zijn leven, het deel waarin hij uitgroeide tot een van de beste Amerikaanse schrijvers van zijn generatie, bewoonde Kent Haruf in een dorp in de bergen van Colorado een huis met een flinke tuin. In die tuin stond een tuinhuisje, zijn schrijfhuisje. Daar werkte hij elke dag, op een typmachine, want de moderne tijd gleed bijna ongemerkt aan Haruf en zijn personages voorbij. Een van de weinige versieringen in het huis bestond uit een kleine schedel aan de muur.Die, vertelde Haruf eens aan een bezoeker die ernaar vroeg, herinnert mij eraan om nooit mijn toevlucht te nemen tot bullshit.En Haruf hield woord: hij werd de maker van een bullshitloos oeuvre van zes romans over het leven in een fictief dorp in Colorado, in een gebied waar de wind altijd waait en waar je kilometers ver kunt kijken en toch niets kunt zien. Zijn boeken gaan over doodgewone mensen met doodgewone levens in doodgewone dorpjes die doodgewone dingen meemaken die, als je er maar met de juiste blik naar kijkt, allemaal op zich weer uitzonderlijk en dramatisch en diep ontroerend zijn. In het Haruf-universum bestaan geweld en naastenliefde en dood en noaberschap en bedrog en verbondenheid naast elkaar.Het is allemaal net het echte leven, maar dan beter opgeschreven.In de veertiende aflevering van Boeken voor Lezers hebben we het over deze bijzondere schrijver, zijn Plainsong-trilogie, over Colorado en over de dunne lijn tussen ontroering en sentimentaliteit. Maar zoals altijd komt er meer ter sprake: John Irving, Mathieu van der Poel, ‘Friday Night Lights’, de rododendron, William Turner, De Marokkaanse Nachtegaal, William Faulkner, Het Peace Corps, de mantel van succes die soms een jeukende trui kan zijn, de eindeloze vlaktes van de High Plains, Robert Redford & Jane Fonda, de firma Hallmark, ‘Stand by me’, pompbedienden die hun hart uitstorten, zich misdragende sporthelden, ‘Winesburg, Ohio’, podcasts waarin schoonvaders en schoondochters boeken bespreken, Obama’s zomervakanties, Matthias Schoenaerts, Cesare Cremonini, Juli Zeh en de grote Van Mersbergen-theorie dat een boek met een paar op het omslag nooit een slecht boek kan zijn.Veel luister- en leesplezier!Edit: Jonne SerieseE-mail: Boekenvoorlezers@gmail.com·     Jans boekentips van 301 t/m 350: https://www.albelli.nl/onlinefotoboek-bekijken?widgetId=85a9c997-2eb2-4896-b36a-4c455234b18f&securityId=b448fa2e-496a-4e8b-8987-75ac731442bb·     Een analyse van Obama’s Summer Reading List 2009: https://bookriot.com/the-anatomy-of-an-obama-summer-reading-list/·     Our Souls at Night op Netflix: https://www.netflix.com/nl/title/80104068·     Trailer van Friday Night Lights: https://www.youtube.com/watch?v=AG37AylK1_s·     Trailer van Stand by Me: https://www.youtube.com/watch?v=9UUcTNZKrks·     Cesare Cremonini betoont zich een heus Haruf-personage: https://www.youtube.com/shorts/W7d-Uy50iPQ·     Hier het liedje ‘Handen van Goud’ van Ayoub Kharchach (die misschien nog wel meer op Mark Kozelek lijkt dan op Joni Mitchell, realiseer ik me nu) : https://www.youtube.com/watch?v=ZfewQmrpEYY·     En voor wie denkt dat onze podcasts lang duren, hier is de link naar het krankzinnige interview met Juli Zeh in de podcast van Die Zeit (8 UUR EN 8 MINUTEN): https://podcasts.apple.com/de/podcast/juli-zeh-ist-die-aufkl%C3%A4rung-am-ende/id1374777021?i=1000488762455

Iris Cutting was nog maar acht toen haar vader in 1910 stierf aan tbc. In zijn testament had Bayard Cutting een brief opgenomen, waarin hij de uitdrukkelijke wens uitsprak dat zijn enige dochter zou opgroeien ‘vrij van alle nationalistische gevoelens die mensen zo ongelukkig maken. Laat haar opgroeien waar zij niet thuishoort, dan kan zij dat ook niet ontwikkelen. Liever Frankrijk of Italië dan Engeland, zodat ze werkelijk in haar hart een wereldburger wordt.’Bayards wens werd ingewilligd, en zijn dochter groeide op in Italië, temidden van de Engelssprekende happy few in en rond Florence. En uit het meisje dat op last van haar moeder van privé-docent naar gouvernante en van vernissage naar debutantenbal werd gestuurd, groeide een fascinerende volwassene: een vrouw die zich als twintiger met haar Italiaanse man stortte op het cultiveren van een volstrekt achtergebleven woestenij ergens in het midden van Toscane. Antonio en Iris Origo maakten niet alleen van hun landgoed La Foce een bloeiend boerenbedrijf en een soort minimaatschappij, maar veranderden de wijde omgeving in een bruisend en levendig gebied, de Val d’Orcia.En laat de Val d’Orcia nu net de vallei zijn waar Heinen & Heinen (maar vooral Heinen) talloze zomervakanties hebben doorgebracht, zo vaak en zo lang dat ze zich er thuis zijn gaan voelen, zodat het voelt alsof Origo’s dagboeken over de oorlogstijd daar gaan over een plek die we kennen, ook al kennen we hem van veel later, en uit een veel minder grimmig tijdsgewricht.Over de bewonderenswaardige Iris Origo, over haar oorlogsdagboeken én over haar historische studies (die hadden we nog niet eens genoemd!) gaat deze twaalfde aflevering van Boeken voor Lezers. Maar ook over het fenomeen ‘agriturismo’, de No Kings Protests, over Springsteen & Gauthier, over historische studies lezen als hobby, over de geschiedvervalsing door Giorgia Meloni en de haren, over Coppola, Carrey & Cage, over de vraag of een van ons een ‘broodschrijver’ is (en over de vraag of dat erg is), over onvoorstelbaar optimisme in oorlogstijd, over Succession, over John Donne (‘Rave on!’), over bruiloftsvideo’s op YouTube, over Lucas Rijneveld, contact met vertalers, Toscane op keukenschorten, Giacomo Leopardi en nog heel veel meer.Hier de scène uit Succession die op La Foce werd opgenomen: https://www.youtube.com/watch?v=7wzQCZr2KSwHier een impressie van het Kamermuziekfestival ‘Incontri in terra di Siena’: https://www.youtube.com/watch?v=sVnwQfXT6yIHier een link naar de blogs van Ralph Aarnout over het vertalen van Monika Helfer: https://www.aarnout.nl/category/monika-helfer/Hier een link naar het bezoekje van tuinengoeroe Monty Don aan de tuinen van La Foce: https://www.youtube.com/watch?v=8qnDu-cZwWQEDIT: de enige echte Jonne SerieseContact: Boekenvoorlezers@gmail.com

Het elftal Boeken voor Lezers-afleveringen wordt volgemaakt door de eerste Vlaming in de reeks. Leo Pleysier publiceert sinds de jaren zeventig met de regelmaat van de klok en gaat daar tot de dag van vandaag mee door. Zijn naam zit onlosmakelijk in het geheugen van de ene Heinen, die zijn boeken al een leven lang in de ouderlijke boekenkast zag staan. De andere Heinen volgt Pleysier al sinds eind jaren tachtig, toen die doorbrak bij het grote publiek met de roman Wit is altijd schoon, over een moeder die na haar dood weigert te stoppen met tegen haar zoon te praten.Daarna volgden nog vier ‘familieromans’, die samen het ontroerende portret vormen van een familie uit Rijkevorsel, het dorp waar Pleysier werd geboren en nog altijd woont.Over die vijf familieboeken hebben we het in deze aflevering.Het gaat over ‘Kunstvlaams’, over erfenisruzies, over een vastgelopen morf tussen een jonge Tim Krabbé en een jonge A.F.Th. van der Heijden, over gesprekken in een luchtballon, over missiezusters, over tuinfeesten bij De Bezige Bij, over literatuur als kamermuziek en over de microwereld die een gezin is. Maar ook over Gert Verhulst, het Café Theater Festivak, zangeres Tjels, Theodor Fontane, over bidprentjes, over (beledigende) complimenten voor Jonathan Franzen, over Georges Simenon en Olga Tokarczuk, over Jans vermeende Grote Amerikanen-allergie, over een als Marsman vermomde Halle Berry en over boeken zonder plaatsbepaling, zonder tijdsbepaling en zonder personages.Reclame: Literair Festival Oersoep (11 april in Terneuzen en 12 april in Middelburg). Zie ook: https://debaaierd.nl/actueel/2026/oersoep-2026-in-terneuzen-en-middelburg/Luister hier tjels’ ep ‘Loyal Friend of the Night’: https://open.spotify.com/album/2jtjDxSNYPwYG83iU8LQml?si=EWpomqn0SJ6nvNxxkqajDgHier de link naar ‘De Bedoeling’, gezien op het Café Theater Festival: https://cafetheaterfestival.nl/merel-jansen-isabel-schoonbeekEdit: de onvolprezen Jonne Seriese.E-mail: boekenvoorlezers@gmail.com

Monika Helfer was al zeventig en schrijver van een divers en in kleine kring geprezen oeuvre dat een paar dozijn romans, jeugdboeken en toneelstukken omvatte toen zij zich waagde aan de verhalen die al decennia in haar lagen te rijpen: de verhalen over de wonderlijke geschiedenissen van haar buitenissige familie.De drie romans die zij de afgelopen jaren uit die bron putte – Die Bagage, Vati en Löwenherz – betekenden haar grote doorbraak bij het grote publiek, en brachten een stroom vertalingen op gang. Zo kwam het dat de ene Heinen Helfers naam plots tegenkwam in een NRC-column van Michel Krielaars, en verpletterd was door de bedrieglijk eenvoudige parlandostijl van de door Ralph Aarnout vertaalde boeken. En zo belandde Monika Helfer op de Boeken voor Lezers-lijst, en op het nachtkastje van de andere Heinen, en uiteindelijk: in de tiende aflevering van Boeken voor Lezers.Een aflevering over Helfer, over Oostenrijk in de twintigste eeuw, over moeders die te mooi en vaders die te stug zijn, over het vermijden van medische etiketten, over bibliotheken die je ondergang worden en over de zorgvuldigheid die aan spontaan schrijven ten grondslag ligt. Maar ook: over Michael Haneke, over Books 4 Life, over gevaarlijke gekken die de ruggen van hun paperbacks knakken, over de Tillermans-boeken van Cynthia Voigt, over de reisseries van Ruben Terlou, over het onvolprezen Knuffel van Shirley ‘Alfie’ Hughes, over Tjalie Robinson, Alba de Céspedes en de vraag hoe oud je moet zijn om vrijuit over je familie te schrijven.En dat allemaal in (iets) minder dan twee uur!Heinen & Heinen, waar halen ze het vandaan?Hier een link naar een mooi interview met Monika Helfer: https://open.spotify.com/episode/3tHJneDA24lxds6CCS22jU?si=06ab0e1a59a243d6Hier wordt de echte Knuffel onthuld: https://www.bbc.com/videos/ckg1xz0rg7woHier leest Shirley Hughes voor uit Knuffel, zodat jonge ouders even iets voor zichzelf kunnen doen: https://www.youtube.com/watch?v=HD3DURks15EHier de website van Books 4 Life: https://books4lifeutrecht.nl/Hier kun je alle afleveringen van ‘Ruben langs de Zuid-Chinese Zee’ terugkijken: https://npo.nl/start/serie/ruben-langs-de-zuid-chinese-zee/afleveringen/seizoen-1Mail: Boekenvoorlezers@gmail.comEdit: the one and only Jonne Seriese

Giorgio Bassani is een van de grootste auteurs van het naoorlogse Italië. En een van de bekendste auteurs in huize Heinen. Althans, zo herinnerde Heinen het zich, en Heinen trouwens ook. In deze Boeken voor Lezers bespreken we het bijna complete oeuvre van deze gedeelde favoriet.Doen we dat uitvoerig? Ja.Hebben we daarvoor aan twee uur genoeg? Natúúrlijk niet.Een podcast over een eclips op Elba, over ‘Vamos a la Playa’, kakkerlakken, verhuizen, boekenkastenhygiëne, Davine Perik, Erik Vlaminck, de verwording van de Washington Post, een ringtone van zweepslagen, de Po-Delta, Café Aba-Jour te Gent, verzameld werk dat geen verzameld werk is, omslagen met vrouwenbenen in treincoupés voor boeken zonder treinen en zonder vrouwenbenen, het behoud van cultuur- en natuurmonumenten en de ambtelijke taal die een groot auteur daaraan wijdt, de verwording van voetbalclub SPAL, Pieter Steinz, tennissen met Antonioni en vooral: het prachtige Ferrara en het schitterende oeuvre van Ferrara’s finest Giorgio Bassani, waarin we ons – niet voor het eerst – onderdompelden. Met een ook voor onszelf verrassende uitkomst: misschien is zijn enige boek dat zich niet in Ferrara afspeelt wel zijn meest ontroerende werk.Hier het artikel van Becca Rothfield: https://www.newyorker.com/books/page-turner/the-death-of-book-worldHier het poëtische ‘Ontzettond’ van Davine Perik: https://www.youtube.com/watch?v=U2vdCg_4yU0Hier een link naar een fragment van de niet-tip ‘De dag van de opritsjnik’ van Vladimir Sorokin: https://www.slavischeliteratuur.nl/tslarchief/tsl70/70h.htmlHier de link naar de Universiteit van Ferrara, die wel degelijk bestaat: https://www.unife.it/enEdit: the one and only Jonne SerieseContact: boekenvoorlezers@gmail.com

Het verhaal gaat dat Han Kang in het najaar van 2024 met haar volwassen zoon zat te eten toen de telefoon ging. Aan de andere kant van de lijn bevond zich een hoge ome van het Nobelprijscomité die haar in zijn in Scandinavisch-Engels hartelijk feliciteerde met de Nobelprijs voor de Literatuur. Han Kang hing op, controleerde op internet of het inderdaad waar was, zette vervolgens haar telefoon uit en ging verder met eten.Zo lieflijk, zo alledaags en zo menselijk als deze scène, zo wonderlijk, beklemmend en onmenselijk gruwelijk zijn Kangs romans, die gaan over wat het is om mens te zijn in een wereld waarin menselijkheid zowel grote gruwelijkheden als buitensporig mededogen kan voortbrengen, een wereld waarin scholieren en studenten worden neergemaaid door het leger én waarin zich direct daarna grote rijen bij de bloedbank vormen om transfusies mogelijk te maken.Over die wereld én over de moderne Koreaanse geschiedenis gaat aflevering 8 van Boeken voor Lezers. Maar er komt meer ter sprake: hoe het is een plant te zijn bijvoorbeeld, Guus Hiddink, over tien Oud & Nieuws achter elkaar, over wandeltochten door Seoul, over zin en onzin van (Nobel)prijzen, over ‘A Taxi Driver’, over de finesses van het vertalen, over sneeuw, over Smilla’s gevoel voor sneeuw, over A. Alberts, over dromen en geesten en over of er grenzen zijn aan het leed dat je als lezer aankunt.Hier is de website van Han Kangs Onulbooks: https://onulbooks.tistory.com/Hier is de website van Jitse Jager, onze correspondent te Seoul: https://www.jitsejager.com/Hier is Rodrigo Sorogyens Los Años Nuevos te zien: https://mubi.com/es/nl/series/the-new-yearsHier is Jana Antonissens artikel over Seoul te lezen: https://www.groene.nl/artikel/strawberry-matcha-en-poetsrobotsEdit: Jonne Seriese.Mail: Boekenvoorlezers@gmail.com.

Volgens W.F. Hermans zou Vincent van Gogh als schrijver net zo groot en beroemd hebben kunnen worden als hij (postuum) als schilder werd. En hoewel Van Gogh zich voor zover wij weten nooit aan fictie heeft gewaagd, doet de kwaliteit van de honderden brieven die van hem zijn overgeleverd vermoeden dat Hermans gelijk had: Van Goghs correspondentie, die nooit bedoeld was om door iemand anders gelezen te worden dan door de geadresseerde, vormt een hoogtepunt in de Nederlandse literatuur. Het is een coming of age van een wonderlijk karakter en een uniek talent, en – om met Stefan Kuiper te spreken (die dan weer met Isaak Babel spreekt) – een praalgraf voor een menselijk hart.Kortom: echt iets voor Boeken voor Lezers. Want de ene Heinen koestert al jaren de verzamelde, geïllustreerde brieven van Van Gogh als een grote schat in zijn boekenkast, en de andere Heinen stuurt geregeld ansichtkaarten van het portret van postbode Roulin.In deze zevende aflevering van Boeken voor Lezers hebben we het dus over een van de grootste kunstenaars ooit, maar ook over de brieven van klimaatontkenners, detectives die zich in Catania of ‘La Coupole’ afspelen, over de Koningslaan in Bussum, over liegen dat je David Foster Wallace gelezen hebt, over leeslijsten, over R.J. Peskens en over ontroering die door het doek heen komt.Met dank aan de geweldige Jonne Seriese voor de edit.Enkele lees-, kijk- en luistertips:·     Genoemd in de podcast: de fantastische website Van Gogh letters: https://vangoghletters.org·     Niet genoemd in de podcast, maar wel de moeite waard: de podcast ‘Van Goghs Mooiste Brieven’ van het Van Gogh Museum (https://open.spotify.com/show/1DDYRPrWOFbd4Eb9Fh9pCe?si=6b8dda1f39984f55) én de documentaire ‘Brieven voor Vincent’ (https://www.npodoc.nl/documentaires/2023/10/brieven-voor-vincent.html)

Wanneer ligt je lijst met lievelingsboeken 'vast'? En hoe vaak komt er vanaf dat moment nog een bij? Natalia Ginzburg is al zeventig jaar een grootheid in Italië, sinds enkele jaren is ze het ook (weer) in de angelsaksische landen en sinds kort ook in huize Heinen te Utrecht. Want wát een boek, 'Familielexicon'. Wát een roman, 'Al onze gisterens'. Wát een intelligentie, 'De kleine deugden'. En wát een subtiliteit, 'Italiaanse levens'. En wat bleek? Jan wist dit allemaal al lang! Hij ontdekte Ginzburg al decennia geleden, en las dat het goed was. In deze aflevering van Boeken voor Lezers gaat het over de goocheltrucs van grote schrijvers, over het afwijzen van wereldliteratuur, over ovaties in het parlement, over loeiende vaders en vrolijke moeders, over schrijven over je ouders, over Cesare Pavese, Elias Canetti en Ivy Compton-Burnett, over slecht schrijven door goede schrijvers, over vaders en zonen die samen een podcast maken en over de vraag: bezit ieder gezin een eigen lexicon?Met dank aan Jonne Seriese voor de edit.