‘Christus,’ schreef Carlo Levi enkele jaren na zijn ballingschap in Basilicata, terwijl de oorlog inmiddels was losgebarsten, ‘is nooit tot hier gekomen, de tijd is hier niet doorgedrongen, noch het individu, noch de hoop, noch het causaal verband tussen oorzaak en gevolg, de rede en de Geschiedenis.’
Levi herinnerde zich zijn jaren in Basilicata nog precies. En over wat je je herinnert en wat tussen de plooien van je eigen geheugen valt en hoe je daar dan geniale literatuur van maakt, daarover gaat deze aflevering van Boeken voor Lezers. Maar ook: over de ballads van Rowwen Hèze, over een kelder in de Jan Luijkenstraat, over de stem van Marcel Osterop, over een watertoren in Utrecht en een pleintje in Porto Empedocle, over honden of katten, over Hwang Sok-Yong, over ‘Wakker in Paraguay’, over Stanley Tucci, over Procida, over Bacilicata, over Eugenio Montale, over Carlo Levi’s beroemde schilderij Lucania ’61, over de grotwoningen van Matera, over de heren in de dorpen, over het kleverige contact met het absurde spinnenweb van het dagelijks leven, over het lot, de Zwarte Madonna, kaboutertjes, over de Mezzogiorno, over de etnografie van Anton Blok, over Francesco Rosi, over Fons van den Broek & Edith Piguillet, over Ignazio Silone, Corrado Alvaro, Matthias Declercq, ‘Kaos’ van Taviani en over de eerbetonen aan grote schrijvers in Italiaanse parken en plantsoenen.
De tijd verstrijkt. Dat wist Carlo Levi, dat weten wij, maar in Alliano, waar Christus kwam niet verder dan Eboli zich afspeelt, was dat in de jaren dertig nog helemaal niet duidelijk: ‘Geen van de stoutmoedige westerlingen heeft daarenboven in die bergen het besef gebracht dat de tijd verandert.’ Terwijl: wie na anderhalf uur deze aflevering heeft beluisterd, is wel degelijk een ander mens geworden.
Toch op z’n minst een beetje.
EDIT: de fenomenale Jonne Seriese
Mail: Boekenvoorlezers@gmail.com
TIPS:
· Hier kun je een jonge, gemillimeterde Frank Carlo Levi zien verklaren: https://www.youtube.com/watch?v=vk36a2uw_0I&t=15s
· Een mooi verhaal over Aliano van Anne Branbergen: https://www.groene.nl/artikel/met-uitzicht-op-zee
· De populairste ballad uit de Rowwen Hèze-geschiedenis (volgens de fans): https://www.youtube.com/watch?v=7MFMFYKCHKA
· Zomaar een schitterend nummer van Altstad: https://www.youtube.com/watch?v=H0Hprlk0XIQ
· Alles over Levi’s eigen ‘Nachtwacht’, ‘Lucania 61’: https://www.museonazionaledimatera.it/collezione/lucania-61/
· Geweldige scène uit Taviani’s ‘Kaos’: https://www.youtube.com/watch?v=FCbAPpP8FqY
· Hier kun je lezen wat mensen ervan vinden om in de voormalige grotwoningen in Matera te verblijven: https://www.tripadvisor.nl/Hotel_Review-g187772-d2658624-Reviews-BB_La_Corte_dei_Pastori-Matera_Province_of_Matera_Basilicata.html
· De Levi-verfilming van Francesco Rosi staat in vier delen op Youtube. Zeer aanbevolen: https://www.youtube.com/watch?v=owiDc6vEIIc&t=337s
","author_name":"Frank Heinen"}