در اپیزود دوازدهم «نون پنیر دیزاین»، بهداد شما را با نظریه ذهن گسترشیافته آشنا میکند؛ جایی که ذهن دیگر فقط داخل جمجمه نیست و با ابزارها، گوشی، اپلیکیشنها و حتی محیط اطرافمان کش میآید و بزرگتر میشود.
از مقاله پایهای اندی کلارک و دیوید چالمرز در سال ۱۹۹۸ شروع میکنیم که میگفت دفترچه یادداشت یک بیمار آلزایمری دقیقاً مثل حافظه سالم یک آدم عادی عمل میکند و بخشی از ذهن اوست. بعد میرسیم به کتاب کلارک در سال ۲۰۰۸ که این ایده را وارد دنیای طراحی تعاملی کرده و نشان میدهد اپهایی مثل نوتبوک دیجیتال، اسپاتیفای یا هوش مصنوعی مولد چطور فکر کردن ما را «سوپرسایز» میکنند.
با کمک کارهای مت مالپاس در سال ۲۰۱۳ و مارک رولندز در سال ۲۰۱۰ میفهمیم که ذهن نه تنها گسترشیافته، بلکه کاملاً جسممند و وابسته به بدن و محیط است. در نهایت با مثالهای واقعی از اپهای ایرانی و جهانی و چالش وابستگی بیش از حد، میبینیم که وظیفه طراح محصول امروز این است که ابزارهایی بسازد که ذهن کاربر را گسترش دهد، نه اینکه جایگزین آن شود.
این جرقه پنج دقیقهای، تلنگری جدی است برای همه ما که میخواهیم از مرزهای قدیمی طراحی فراتر برویم.