Korleis leve livet i ein verden som går av hengslene, og kva kan Afghanistan-veteranar lære oss om usikkerheit? Det spør eg Andreas Espetvedt Nordstrand om. Han er psykologspesialist, førsteamanuensis, kommandørkaptein (og long time klatre- og diskusjonspartner) - og dagens tema er usikkerheit, og å forstå framtida.
Beredskap beredskap beredskap.
Ordet har gått som eit refreng dei siste åra.
Det starta med pandemiberedskap i 2020.
Den var så som så.
Så forsatte det med militær beredskap i 2022 – då Russland invaderte Ukraina.
Den var heller ikkje god.
Så har det kome på rekke og rad:
Cyberberedskap, klimaberedskap, beredskapslager.
For ikkje å snakke om energiberedskap – i det Iran strupa verdas forsyning av olje og laga furore på stortinget.
Og det i år – 2026, som til alt overmål er totalberedskapsåret.
Og det er ikkje for å feire at beredskapen vår er så god – for å seie det slik.
Berre for ti år sidan hadde vi rista på hovudet – no må ein slappe litt av her.
Kva er det eigentlig som har skjedd?
Vel, det har skjedd ganske mykje dei siste 10 åra.
Vi skal på ingen måte oppsummere alt – det held med nokon stikkord.
Koronapandemien viste kor sårbare og lite budde samfunna våre er på lammande naturkatastrofar.
Putin sin angrepskrig i Ukraina var eit vendepunkt for Europa.
Og vi må i dag leve med eit aggresivt og potensielt ustabilt Russland.
Trump sitt kleptokrati kan vere starten på slutten for pax americana og det trans-atlantisek samarbeidet.
Og i bakgrunnen endrar klimaet seg, som eit stigande tidevatn.
Ei stille bølge som vil endre livsvilkåra for milliardar av menneske.
Dette er mykje – men ein ting er sikkert.
Om vi stod her i 2016 og diskuterte korleis verda kom til å vere om 10 år, så trur eg ingen hadde klart å føreseie korleis dette vart.
Og då er vi ved dagens tema.
For om eg skal ta eit steg til sida, til min jobb som lærar
Som skal forklare til 16-åringar korleis verda heng saman.
Så må eg berre seie det som det er: vi veit ikkje korleis verda kjem til å bli
Men ein ting kan eg seie: de er nøydde til å leve med mykje usikkerheit.
Men korleis gjer ein det?
Korleis kan vi norskar, som har levd i eit stabilt hjørne av verda omtrent sidan andre verdskrig
Få robustheit, evne og instilling til å tåle ei usikker framtid?
Til det har eg fått ein interessant gjest.
Andreas Espetvedt Nordstrand
Han er utdanna psykologspesialist
Og førsteamanuensis ved NTNU
Han er også kommandørkaptein i forsvaret
Der han er sjef for seksjon for militær mental helse.
Men før han vart alt dette, så var eg og han på klatreturar i den norske fjellheimen
Så vi er gamle kjente.
Likevel, eg har ikkje invitert Andreas på kjentfolk-kvota, for han har etter kvart blitt heilt sentral i den norske debatten om mental beredskap og robusthet.
Det vart til slutt rart å IKKJE spør om han ville vere med på podden.
Andreas har jobba i mange år med mental robusthet og beredskap
Først med norske afghanistan-veteranar
Og no med utdanning av personell i det Ukrainske militæret.
Og eit sentralt spørsmål i hans arbeid er korleis ein handterar usikkerheit.
Ord for dagen er om tenking - med bakgrunn i boka \"Dumhet, idioti og dumme idioter\" av Lars Fr.H. Svendsen. Målsetjing: ikkje vere dum, idiot eller dum idiot - og ellers gjere sitt beste,
Dette er siste podden for våren - eg er tilbake i haust. God sommar!
Foto: forsvaret
","author_name":"KRISTIAN STARHEIM"}