قرنها پیش، در دشتهای باز سیستان و خواف، بادهایی میوزیدند که زندگی مردم را میچرخاندند. بادهای ۱۲۰ روزه، مثل نفس دائمی زمین بودند؛ نیرویی خاموش اما مداوم، که پرههای آسبادها را به حرکت درمیآورد.
آسبادها سازههایی بودند از گل و چوب، با پرههایی عمودی که در مسیر باد میچرخیدند. درونشان سنگهای آسیاب قرار داشت و هر بار که باد میوزید، گندمها به آرد تبدیل میشدند. در بعضی روستاها حتی همین نیرو برای بالا کشیدن آب از چاه هم استفاده میشد. در واقع، آسبادها نخستین تلاش انسان ایرانی برای مهار و مهندسی باد بودند.
باستانشناسان میگویند قدمت آنها بیش از هزار سال است، و هنوز هم در نشتیفان چندتایی از آنها سرپا ماندهاند — فرسوده اما زنده؛ یادگاری از مردمی که یاد گرفتند چگونه باد را به خدمت زندگی درآورند.