آقای «حسام مقدم»، وکیل دادگستری، کارشناس ارشد حقوق جزا و جرمشناسی و راوی پادکست جنایی «بازگویی»، مهمان این قسمت از پادکست تصویری «کوزی کرنر» هستند؛
حسام مقدم از معدود کسانی است که جنایت را از سه پنجرهی متفاوت تماشا کرده است: سالها بهعنوان خبرنگار جنایی ایسنا پای ثابت دادسراها و صحنههای جرم بود، بعدها دبیر بخش حقوقی و سردبیر تحریریهی شبکههای اجتماعی همان خبرگزاری شد، و در تمام این سالها حقوق خواند و ردای وکالت پوشید.
«بازگویی» که از سال ۱۴۰۳ آغاز شد، محل تلاقی همین سه پنجره است؛ پادکستی که خیلی زود پادکست برتر دومین رویداد ملی پادکست فارسی در حوزهی سرگرمی و اطلاعات عمومی شد.
«بازگویی» روایت مستند جنایتهای مشهور ایران است؛ از شهلا جاهد و بیجه تا خفاش شب و خانهی وحشت. اما آنچه آن را از روایت صرف روزنامهای جدا میکند، عمقی است که راویاش به دنبال آن است.
حسام در هر پرونده تلاش میکند چندصدایی حاکم باشد و صدای همهی آدمهای دخیل در ماجرا شنیده شود؛ بهخصوص آنها که هیچوقت تریبونی نداشتهاند. به قول خودش، در یک جنایت پلیس حرف میزند، قاضی حرف میزند، حتی متهم فرصت حرف زدن دارد؛ اما قربانی که زیر خاک رفته، هیچوقت وقت دفاع نداشته است.
قاعدهای که او روز اول برای خودش گذاشت، ساده اما دشوار است: «تو راوی هستی، نه قاضی.» برای همین در روایتهایش نه صفتی به مجرم میچسباند و نه اشک مخاطب را هدف میگیرد. در عوض با نگاه جرمشناسانه سراغ ریشهها میرود؛ اینکه در ذهن مرتکب چه گذشته، بزهدیده که بوده و آدمهای یک پرونده، سالها بعد از جنایت، به کجا رسیدهاند.
همین نگاه ریشهای است که روایتهایش را از قضاوت دور و به همدلی نزدیک میکند. حسام باور دارد اگر شرایط زندگیاش طور دیگری رقم خورده بود، شاید امروز خودش جای یکی از همین متهمها نشسته بود. شاید برای همین است که وقتی سراغ بازماندگان میرود، پیش از هر چیز به آنها حق میدهد که حرف نزنند؛ و وقتی حرف میزنند، خودش را جایشان میگذارد.
نکتهی کمیاب دربارهی حسام، سخاوت اوست. برخلاف بسیاری که روش کارشان را «اسرار حرفهای» میدانند، او در این گفتوگو مسیر تحقیقش را قدمبهقدم باز میکند؛ به این امید که کسی از راه برسد و تروکرایم ایرانی بهتری بسازد. به قول خودش، بخل داشتن در این قضیه ارزشی ندارد.
اما پشت این روایتهای آرام و بیطرف، کاری پرتنش نهفته است: راه رفتن روی لبهی باریک آگاهیبخشی بدون آموزش جرم، و باز کردن زخمهایی که صاحبانشان سالها تلاش کردهاند بسته بماند.
حسام در این گفتوگو از همین پشتصحنه میگوید؛ از فرآیند شکار مستندات و آرشیوها، از هنر پیدا کردن آدمهایی که هیچکس سراغشان نرفته، و از پروندههایی که هنوز رهایش نکردهاند؛ از جمله تماس تلفنی شهلا جاهد با او، مدتی پیش از اجرای حکم.
در این قسمت از کوزی کرنر که بخشی از پروندهی ویژهی «پادکست فارسی» است، همراه حسام مقدم باشید تا از مسیر خبرنگاری جنایی تا پادکستسازی، اخلاق روایت جنایت، روش تحقیق و منبعیابی در «بازگویی» و چالشهای ساخت تروکرایم ایرانی گفتوگو کنیم.
این شما و این گفتوگوی جذاب «حسام مقدم» و «حسین نصیری» در کوزی کرنر.
امیدواریم لذت ببرید و خلاقتر شوید.
از شما دعوت میکنیم تا به پای شنیدن و تماشای این گفتگوی جذاب بنشینید.