چرا ایران پس از سقوط ساسانیان و حمله اعراب عرب‌زبان نشد و زبان فارسی از بین نرفت؟
چرا مصر، شام و میان‌رودان به‌تدریج عربی شدند، اما ایران مسیر دیگری رفت؟
در این اپیزود از پادکست درنگ، به روایت امین متین، از سقوط ساسانیان و سرنوشت زبان پهلوی تا نقش دهقانان، شعوبیه، یعقوب لیث، سامانیان، رودکی و فردوسی در بقای زبان فارسی و هویت ایرانی را دنبال می‌کنیم.
• پس از سقوط ساسانیان چه بر سر زبان پهلوی آمد؟
• چرا زبان عربی نتوانست کاملاً جای فارسی را در ایران بگیرد؟
• دبیران و دهقانان چگونه بخشی از حافظه تاریخی ایران را حفظ کردند؟
• چرا بسیاری از ایرانیان مسلمان شدند، اما عرب‌زبان نشدند؟
• نوروز و آیین‌های ایرانی چگونه از این دوران عبور کردند؟
• برمکیان و ایرانیان چگونه وارد دستگاه خلافت عباسی شدند؟
• جنبش شعوبیه چه بود و چرا شکل گرفت؟
• متون فارسی میانه چگونه از مسیر زبان عربی به دوره‌های بعد رسیدند؟
• یعقوب لیث و نخستین شاعران فارسی چه نقشی در بازگشت زبان فارسی داشتند؟
• سامانیان چگونه فارسی دری را به زبان فرهنگ و دربار تبدیل کردند؟
• دقیقی، شاهنامه ابومنصوری و فردوسی چگونه حافظه تاریخی ایران را بازسازی کردند؟
داستان بقای فارسی فقط داستان یک زبان نیست؛ داستان شبکه‌ای از دبیران، دهقانان، نویسندگان، شاعران و حکومت‌هایی است که باعث شدند سنت‌های ایرانی پس از فتح ایران از بین نروند.
از فارسی میانه و پهلوی تا فارسی دری، از دربار سامانیان تا شاهنامه فردوسی، در این قسمت می‌بینیم چگونه زبان فارسی دوباره به یکی از مهم‌ترین زبان‌های فرهنگی جهان ایرانی تبدیل شد.
درنگ روایت مستندها و داستان‌های تاریخی «ایران باستان» است؛ از تمدن‌های فراموش‌شده تا اسطوره، باستان‌شناسی، آیین‌های کهن و رازهای تاریخی.
روایت و اجرا: امین متین | Amin Matin
محمد بن جریر طبری — تاریخ الرسل و الملوک
احمد بن یحیی بلاذری — فتوح البلدان
تاریخ سیستان — مؤلف ناشناس
نظامی عروضی — چهار مقاله
ابوریحان بیرونی — الآثار الباقیة
مقدمه شاهنامه ابومنصوری
فردوسی — شاهنامه، تصحیح جلال خالقی‌مطلق
ابن‌مقفع — کلیله و دمنه و آثار برگرفته از فارسی میانه
Ehsan Yarshater — “Iran: Islamic Period”, Encyclopaedia Iranica
Ahmad Ashraf — “Iranian Identity: Medieval Islamic Period”, Encyclopaedia Iranica
Ludwig Paul — “Early New Persian”, Encyclopaedia Iranica
Aḥmad Tafazzoli — “Dehqān” & “Dabir”, Encyclopaedia Iranica
Ihsan Abbas — “Barmakids”, Encyclopaedia Iranica
J. D. Latham — “Ebn al-Moqaffaʿ”, Encyclopaedia Iranica
Mary Boyce & A. Shapur Shahbazi — “Ātaš” & “Nowruz”, Encyclopaedia Iranica
Djalal Khaleghi-Motlagh — پژوهش‌های مربوط به شاهنامه ابومنصوری، دقیقی و فردوسی
","author_name":"Amin Matin امین متین"}