Share

cover art for รักษารอยต่อด้วยสติ [6947-7q]

7 ตามใจท่าน (ธรรมะสากัจฉา)

รักษารอยต่อด้วยสติ [6947-7q]

Season 69, Ep. 47
•

Q: กิเลสมักเกิดขึ้นในใจในรูปแบบของความคิดก่อนที่จะออกมาเป็นคำพูดหรือการกระทำ ใช่หรือไม่?

A: กิเลสเกิดจากจิตที่มีอวิชชาแฝงอยู่ แล้วไม่มีสติรักษา เมื่อมีผัสสะมากระทบก็จะปรุงแต่งไปตามสิ่งที่พอใจหรือไม่พอใจ ออกมาในรูปแบบความคิด คำพูด การกระทำ และเมื่อปรุงแต่งออกไปแล้วก็จะมีอาสวะกลับเข้ามาในจิต


Q: มีสติเห็นความคิดที่ผ่านเข้ามาแล้วไม่ตามไป จะช่วยขูดเกลากิเลส ได้หรือไม่ ?

A: การที่เราแยกแยะได้ รู้ว่าสิ่งนี้ดี สิ่งนี้ไม่ดี ความรู้นั้นเป็น “สัมมาทิฎฐิ” เมื่อเรามีปัญญา มีความเพียร มีสติ สมาธิ กิเลสก็จะอยู่ไม่ได้ จะค่อย ๆ หลุดลอกออก


Q: แนวทางจากคำถามข้างต้น คือมรรค8 คือสัมมาสังกัปปะ ใช่หรือไม่?

A: ล้วนเป็นแนวทางของมรรค 8 ตามกันมา เราทำอันใดอันหนึ่งก็จะตามกันมาหมด ซึ่งมรรค 8 คือทางเดียวที่มีองค์ประกอบ 8 อย่าง


Q: การเข้าฌาน กับ ขณิกสมาธิ อุปจารสมาธิ อัปปนาสมาธิ เกี่ยวข้องกันอย่างไร?

A: ฌาน คือ กิริยา การเพ่งจดจ่อกับสิ่งใดสิ่งหนึ่ง ส่วนขณิกสมาธิ อุปจารสมาธิ และอัปปนาสมาธินั้น เป็นระดับความลึกของสมาธิ ถ้าทำได้ไม่นาน จัดเป็น “ขณิกสมาธิ”, ถ้าพอจะเป็นที่อยู่ได้ จัดเป็น “อุปจารสมาธิ”, ถ้าทำสมาธิได้ลึกซึ้ง นาน จัดเป็น “อัปปนาสมาธิ”


Q: สามารถตั้งสติหรือสมาธิจนถึงรอยต่อที่เราจะหลับไป ได้หรือไม่?

A: ควรตั้งสติสมาธิให้ตลอดทั้งวัน เพราะเราไม่รู้ว่าเมื่อความตายตัดกระแสของธาตุ 4 ที่มายึดกับนามด้วยกระแสของกรรม ตัดแล้วจิตไปต่อ คว้าอะไรได้ก็เอา ตรงนี้จึงสำคัญ เราควรทำความดี รักษารอยต่อ ฝึกทำอยู่ตลอด จุดไหนที่กังวลใจ ก็กำจัดอาสวะตรงจุดนั้น จะทำให้สมาธิเต็มขึ้น ไปขั้นสูงขึ้นไปได้อีก


Q: หากทำได้ สภาวะรอยต่อนั้นเทียบได้กับตอนเราจะตายหรือไม่?

A: ความตายเกิดขึ้นได้ตรงรอยต่อ ไม่ว่าจะตอนนอนไปตื่น หรือตื่นไปนอน ความตายเกิดได้ทุกจุด


Q: ถ้าต้องป่วยด้วยอาการทางสมอง เปรียบเทียบระหว่างปุถุชนกับอริยะบุคคล มีความแตกต่างกันหรือไม่?

A: เหมือนกันที่ทางกายบกพร่องทางสมอง ต่างกันที่อริยะบุคคล เมื่อถูกลูกศรดอกที่ 1 แทงที่กาย ท่านจะรักษาจิตท่านไว้ได้ ไม่ไปหาความสุขทางกาม ส่วนปุถุชนนั้น เมื่อถูกลูกศรดอกที่ 1 แทงที่กายแล้ว ยังถูกลูกศรดอกที่ 2 แทงไปที่ใจด้วย คือกังวลใจ ไม่ผาสุก แล้วไปหาความสุขทางกาม


Q: ควรเตรียมตัวอย่างไร เพื่อป้องกันไม่ให้จิตไปอบายภูมิ ถ้ายังไม่ได้เป็นอริยบุคคล?

A: เราต้องรักษาจิตเราให้ดี ฝึกสติ เห็นไปตามจริง อะไรที่ต้องบรรลุ ต้องทำให้ถึง เมื่อถึงเวลานั้นเราจะเป็นผู้ที่อยู่ผาสุกได้

More episodes

View all episodes

  • 46. โรคที่ไม่อาจทำร้ายใจ [6946-7q]

    57:47||Season 69, Ep. 46
    Q: อธิบายเพิ่มเติมจากประเด็นดำเนินชีวิตตามมรรคได้อย่างไรบนความไม่เที่ยงA: ความสุขมีทั้งสุขที่เกิดจากกามและความสุขที่หลีกออกจากกาม ในโลกนี้มีทุกข์มากพอแล้ว เราควรเอาสุข และต้องเป็นสุขชนิดที่หลีกออกจากกาม มุมมองตรงนี้คือสัมมาทิฎฐิ การที่เราจะมีมุมมองที่เป็นสัมมาทิฎฐิได้ ก็ต้องปฏิบัติตามอริยมรรค์มีองค์ 8 เราก็จะอยู่ในโลกที่เป็นทุกข์ได้โดยไม่ทุกข์Q: ขอทราบวิธีวางจิตเมื่อถูกเบียดเบียนจากกลิ่นไม่พึงประสงค์?A: ในด้านของสุขอนามัยควรแก้ไขไปตามเหตุ หากในหมู่บ้าน อาจจะแจ้งนิติบุคคลหมู่บ้านหรือผู้ใหญ่บ้าน ในด้านของจิต เราอย่าเอาเวทนาเป็นสาระ เพราะถ้าเราเอาเป็นสาระ เราจะไม่สุข เพราะเวทนามันก็เป็นไปตามเหตุตามปัจจัยของมัน ซึ่งสิ่งเหล่านั้นเราควบคุมไม่ได้ เราจึงต้องมีสติสัมปชัญญะ ต้องอยู่เหนือเวทนาให้ได้Q: ขอทราบวิธีวางใจเมื่อโรคร้ายกลับมาอีกรอบ?A: ความเจ็บไข้ได้ป่วย เวทนาเกิดขึ้นที่กาย เราจะสั่งหรือบังคับมันไม่ได้ เราจึงต้องฝึกสติสัมปชัญญะ เปรียบดังน้ำไหลเชี่ยว คว้าสิ่งใดก็หลุดมือไป มีทางเดียวที่จะรอดคือต้องตะเกียกตะกายหาที่เกาะ พยายามขึ้นฝั่งด้วยมือและเท้าของตน ความเพียร คือการพยายามปีนขึ้นฝั่งด้วยมือและเท้าไปหาที่เกาะ คือสติ คือปัญญา เมื่อมีสติ จิตของเราก็จะไม่ไปยึดถือในเวทนา เราก็จะแยกจิต ออกจากเวทนาได้ กายเจ็บป่วย แต่จิตไม่ป่วย คือ โดนลูกศรแทงลูกเดียว คือ โดนทางกาย แต่ไม่โดนทางใจQ: สัญญาณทางวิทยุรับไม่ได้เป็นเพราะอะไร?A: หากฟังทาง FM92.50 MHz ไม่ได้ สามารถรับฟังทาง AM891 kHz ได้Q: ขอทราบเรื่องคอร์สปฏิบัติธรรม?A: 1. วัดเจติยาคีรีวิหาร (ภูทอก) อ.ศรีวิไล จ.บึงกาฬ มีคอร์สระหว่างวันที่ 28 พ.ย. 69 – 6 ธ.ค. 69 2. ยุวพุทธฯ ระหว่างวันที่ 24 - 26 มีนาคม 2570 3. มูลนิธิอาศรมมาตา ระหว่างวันที่ 1 - 9 พฤษภาคม 2570สามารถติดตามข้อมูลเพิ่มเติมได้ที่ www.panya.orgQ: บทสวดมนต์มีทั้งหมดกี่บท และภิกษุต้องจำเท่าไหร่?A: เวลาจะจำบทสวดมนต์ เอาบทที่เราจำได้นั่นคือสำเร็จประโยชน์ สามารถดำรงไว้ซึ่งธรรมนั้น ปฏิบัติธรรมสมควรแก่ธรรม
  • 45. สมาธิก่อเกิดปัญญา [6945-7q]

    57:15||Season 69, Ep. 45
    Q: ทำสมาธิอย่างไรให้มีสมาธิตั้งอยู่ได้นานA: ให้ฝึกสติ สังเกตดูว่าองค์ประกอบอะไรของสมาธิที่หายไป เช่น การเคลื่อนจากสมาธิจากฌาน 1 ที่มีวิตกวิจาร พอเคลื่อนไปฌาน 2 วิตกวิจารหายไปเหลือปิติสข นี่เป็นการเคลื่อนขึ้นของสมาธิ ให้เราใช้สติ ฝึกสังเกตว่าอะไรที่มันหายไป หรือจะใช้วิธีการอยู่ในที่หลีกเร้น การรู้ประมาณในการบริโภค การฟังธรรม การมีกัลยาณมิตร ก็จะช่วยให้เรามีกำลังสติสัมปชัญญะเพิ่มขึ้น สมาธิก็จะตั้งอยู่ได้นาน Q: ระดับและอานิสงส์ของสมาธิA: ท่านได้นำความสุขมาเป็นตัววัดความเป็นสมาธิ โดยแบ่งสมาธิขั้นที่ 0 เป็นความสุขที่เกิดจากกามซึ่งมีโทษมาก ส่วนสมาธิขั้นที่ 1 ถึง 9 เป็นความสุขที่เกิดจากสมาธิซึ่งมีอานิสงส์ คือ โสดาปัตติผล สกทาคามิมผล อนาคามิผล และอรหัตผล โดยอานิสงส์ทั้ง 4 ข้อนี้ จำเป็นต้องประกอบด้วยปัญญาจึงจะสามารถก้าวเดินต่อไปได้ สิ่งที่เราควรแสวงหาจากการทำสมาธิไม่ใช่เพียงแค่สุขเวทนาหรือความสงบ แต่คือการเกิดปัญญา แม้ว่าปัญญาจะเกิดขึ้นผ่านความสงบได้ แต่เราไม่ได้ยึดติดอยู่กับความสงบนั้น เพราะหลายครั้งผู้ปฏิบัติมักติดอยู่ในความสุขและความสงบจนลืมหาทางไปต่อ แนวทางที่ถูกต้องคือการเห็นความสุขและความสงบนั้นโดยความเป็นของไม่เที่ยง ผ่านการสังเกตว่าสิ่งเหล่านี้เกิดขึ้น ดับไป และไม่คงอยู่ตลอดไป เมื่อเราสามารถพิจารณาและสังเกตเช่นนี้ได้ ปัญญาจึงจะเกิดขึ้น ทำให้เรารู้ทางไปต่อและไม่ติดกับความสงบ โดยสรุปแล้วอานิสงส์ที่แท้จริงของการทำสมาธิคือการเกิดปัญญานั่นเองQ: กรรมของคนบ้าA: กรรมที่ทำให้เป็นบ้าหรือประสาทเกิดจากการดื่มสุราและเสพยาเสพติด ซึ่งเมื่อพ้นจากนรกมาเกิดจะส่งผลให้มีอาการทางจิต ยากจน หรืออวัยวะบกพร่อง ขณะเดียวกันคนดีทั่วไปก็เกิดอาการวิปลาสหรือเป็นบ้าชั่วขณะได้เมื่อเจอเรื่องกระทบใจรุนแรงแล้วยึดติดคร่ำครวญ เนื่องจากเห็นสิ่งที่ไม่เที่ยงว่าเที่ยง เห็นสิ่งที่เป็นทุกข์ว่าเป็นสุข เราจะเข้าใจความไม่เที่ยง เป็นทุกข์ เป็นอนัตตา ได้ด้วยการหมั่นสร้างกุศลธรรมและการเจริญมรรค 8Q: สมณศักดิ์ของภิกษุสงฆ์A: เริ่มมีมาในสมัยรัตนโกสินทร์ สืบเนื่องมาจากพระราชามีความศรัทธา จึงมอบสมณะศักดิ์ให้ พระสงฆ์จึงรับอนุวัติตามพระราชา ทั้งนี้ การเคารพกันของพระสงฆ์นั้นท่านเคารพกันตามพรรษา ไม่ได้เคารพตามสมณะศักดิ์Q: เมื่อจำเป็นต้องฆ่าสัตว์ ทำอย่างไรที่จะทำให้บาปลดลงA: บาปมากที่สุดคือลงมือฆ่าเอง รองลงมาคือซื้อหรือสั่งให้ทำ ขาย เลี้ยงเพื่อขาย กิน ทุกอย่างที่เป็นวงจรของการทำชีวิตสัตว์ให้ตกล่วง ควรละและหลีกเลี่ยงการกระทำเหล่านั้น เกณฑ์ที่พระพุทธเจ้าให้พระภิกษุกระทำคือ 1. ไม่ลงมือเอง 2.ไม่สั่งให้ทำ 3. ไม่เห็น ไม่ได้ยิน ไม่สงสัยว่าฆ่าเจาะจงเพื่อให้เรากิน
  • 44. ชีวิตดำเนินได้ดีด้วยมรรค [6944-7q]

    56:10||Season 69, Ep. 44
    Q: ในเมื่อทุกสิ่งไม่เที่ยงแล้วเราจะดำเนินชีวิตอย่างไรในความไม่เที่ยงนั้น?A: ในการดำเนินชีวิตในสถานการณ์ที่ไม่เที่ยง ท่านให้เราเดินตามทางมรรค 8 ประกอบอยู่ในกาย วาจา ใจของเรา มรรค 8 เป็นเส้นทางในการดำเนินไปตามทางที่ประกอบด้วยศีล สมาธิ ปัญญา เราจึงจะสามารถดำเนินชีวิตอยู่ในโลกที่มีความไม่เที่ยงอย่างนี้ได้อย่างปลอดภัย เหมือนลิ้นงูในปากงูQ: ทำอย่างไรให้คุ้มค่าในการดำเนินชีวิตตามมรรคแปด?A: การเกิดที่ยากยิ่ง 3 อย่าง ได้เกิดขึ้นกับเราแล้ว คือการที่เราได้เกิดมาเป็นมนุษย์ การที่มีพระพุทธเจ้าอุบัติขึ้นบนโลก และการที่คำสอนของท่านยังอยู่ ในเมื่อเราได้เกิดมาในความยากยิ่งนี้แล้ว เราควรจะใช้ชีวิตให้คุ้มค่ากับความยากที่ได้มา เราควรเร่งประกอบความเพียร ปฏิบัติตามมรรค 8 ถ้าเราใช้ชีวิตมาตามทางนี้ เราก็จะใช้ชีวิตได้คุ้มค่ากับความยากที่ได้มายากนี้
  • 43. เทคโนโลยีกับวิกฤติศรัทธา [6943-7q]

    57:27||Season 69, Ep. 43
    Q: สวดมนต์เยอะและนานดีหรือไม่อย่างไร? A: ที่สำคัญคือหากสวดมนต์แล้วจิตสงบมีปิติสุข จิตเป็นสมาธิ นั่นจะเป็นทางที่ไปสู่วิมุตคือหลุดพ้นจากกิเลสได้ ซึ่งทางไปสู่วิมุตยังมีทางอื่น ๆ ทั้งการนั่งสมาธิ การฟังธรรม การสอนธรรมะ การใคร่ครวญธรรม ก็ล้วน เป็นทางที่ไปสู่วิมุตได้Q: นั่งสมาธิได้ไม่นาน แค่ไหนจึงจะเพียงพอA: สมาธิอยู่ที่จิตสามารถทำได้ในทุกอิริยาบถ สิ่งที่สำคัญคือจิตเราต้องเป็นสมาธิ ไม่เกี่ยวกับเวลา ท่านสอนไว้ 2 วิธี คือ “ทุกขาปฏิปทา” หมายถึง พิจารณาความไม่เที่ยง เห็นถึงความไม่เที่ยง เห็นเป็นของไม่น่ายินดี เป็นสิ่งปฏิกูล ไม่ใช่ว่าทุกขาปฏิปทาคือความทุกข์ วิธีนี้คนที่มี ราคะ โทสะ โมหะกล้า จิตจะสงบค่อนข้างยาก ก็ให้พิจารณาตรงที่ไม่สงบ ให้เห็นเป็นความของไม่เที่ยง เห็นเป็นของไม่ใช่ตัวตนด้วยความเป็นทุกข์ “สุขาปฏิปทา” หมายถึง ได้ความสุขจากสมาธิ ไม่ว่าจะอยู่ที่ไหน อิริยาบถใดก็ได้สุขจากสมาธิ คนที่มี ราคะ โทสะ โมหะ เบาบางจะใช้วิธีนี้ได้ดี เพราะจิตเขาจะฟุ้งซ่านน้อยจิตสงบได้ง่ายQ: ปฏิบัติที่บ้านได้หรือไม่?A: ปฏิบัติที่ไหนก็ได้ อิริยาบถใดก็ได้ แต่ที่อโคจรไม่ควรไป เพราะจิตสงบได้ยาก ท่านให้เกณฑ์การเลือกสถานที่ไว้ดังนี้ คือ “หากอยู่ที่ไหน จิตที่ยังไม่ตั้งมั่นก็ไม่ตั้งมั่น อาสวะที่ยังละไม่ได้ก็ยังละไม่ได้ อย่าอยู่ให้รีบไปเดี๋ยวนั้นทันที”, “หากอยู่แล้วการภาวนายังไม่ดี แต่อาหารบิณฑบาตหาได้ง่าย ทำมาหากินดี ให้วางแผนว่าจะย้ายเมื่อไหร่”, “หากสถานที่ไหนที่อยู่แล้วจิตสงบ จิตที่ยังไม่ตั้งมั่น ก็ตั้งมั่น อาสวะที่ยังละไม่ได้ก็ละได้ ถึงแม้สถานที่นี้ การทำมาหากินจะฝืดเคือง บิณฑบาตหายาก ลาภปัจจัย4 น้อย เดินทางลำบาก ก็ให้อยู่ไปเรื่อย ๆ ให้เอาการภาวนาเป็นหลัก”, “หากสถานที่ไหนอยู่แล้วจิตที่ยังไม่ตั้งมั่นก็ตั้งมั่น อาสวะที่ยังละไม่ได้ก็ละได้ อาหารการกินดี เดินทางสะดวก ให้อยู่ไปตลอดชีวิต”Q: เทคโนโลยีกับการปฏิบัติธรรมA: กระแสของโลก เรารับรู้ได้ผ่านทาง หู ตา จมูก ลิ้น กาย ใจ การปฏิบัติตามมรรค 8 จะทำให้จิตไม่พัดไปตามกระแส ยิ่งกระแสพัดแรง เราก็ยิ่งต้องปฏิบัติให้ยิ่งขึ้นไป ซึ่งการที่เราจะทวนกระแสได้นั้น เราต้องมีศรัทธาและตั้งศรัทธาไว้ให้ถูก อย่าตั้งศรัทธาไว้ในบุคคล แต่ให้ตั้งศรัทธาไว้ในระบบ คือ พระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์ เมื่อเราตั้งศรัทธาไว้ถูก เรารู้จักแยกแยะ เห็นได้ด้วยปัญญา พระพุทธเจ้าท่านตรัสไว้ก่อนที่ท่านจะตรัสรู้ธรรมว่า “ท่านไม่สันโดษเลย ไม่รู้จักอิ่มจักพอเลย ในกุศลธรรมทั้งหลาย” การที่เราจะสันโดษได้แทนที่เราจะตั้งไว้ในเรื่องกาม เราก็มาตั้งไว้ในธรรมะแทน เป็นการปรารถความเพียร เป็นหนึ่งในอิทธิบาท 4
  • 42. ธรรมะท่ามกลางความขัดแย้ง [6942-7q]

    57:18||Season 69, Ep. 42
    Q: อธิบายเพิ่มเติมเรื่องจิตกับใจและการวางจิตA: ลักษณะของจิต คือ จะผ่องใสไปตามสติปัญญาที่ตั้งไว้ หรือจะเศร้าหมองไปตามกิเลสที่เป็นอาคันตุกะจรมาก็ได้ ด้วยเหตุนี้จิตจึงไม่เที่ยง เราต้องตั้งสติไว้ ปล่อยวางความยึดถือในจิตให้ได้ และอย่าเข้าใจผิดว่าจิตนั้นเป็นของเรา เพราะถ้าเราเข้าใจว่าจิตเป็นของเรา เราจะทุกข์ทันทีQ: วางแล้วเหลืออะไร?A: วางความยึดถือแล้ว จะเหลือปัญญาเหลือสติQ: ธรรมะข้อใดเมื่ออยู่ในระหว่างคนไม่ถูกกัน และควรทำอย่างไร?A: เราต้องทำความเข้าใจว่า คนชั่วก็ไม่ได้ชั่วตลอดเวลา คนดีก็ไม่ได้ดีตลอดเวลา เราไม่ควรกล่าวหาว่าเขาเป็นคนไม่ดี เราควรเชื่อและศรัทธาว่า คนเราเปลี่ยนแปลงได้ อยู่ที่การปฏิบัติ ธรรมะที่จะนำมาใช้คือ พุทโธ ธัมโม สังโฆ เอาตรงนี้เป็นที่พึ่ง แล้วพิจารณาแนวทางว่า “แม้การบอกนั้นเราจะลำบากในการที่จะไปบอกเขา ให้เห็นว่าความลำบากที่จะเกิดขึ้นกับเราเป็นเรื่องเล็กน้อย แต่ความดีที่จะเกิดขึ้นกับเขามันดีกว่า ให้ทำ” ให้พิจารณาว่า “ถ้าเราต้องลำบากในการที่จะบอก บอกแล้วเขาจะขัดเคืองใจ ให้มองว่าความลำบากที่จะเกิดขึ้นกับเราเป็นเรื่องเล็กน้อย ความลำบากที่จะเกิดขึ้นกับเขาเป็นเรื่องเล็กน้อย แต่ว่าเขาจะดีได้ ให้บอกเขา” ให้พิจารณาว่า “ถ้าบอกแล้วเขาจะไม่พอใจ จะขัดเคืองใจ เขาจะเปลี่ยนไม่ได้ และเราจะลำบาก จะต้องขวนขวายมาก ให้วางอุเบกขา”Q: อุคคคฤหบดีเป็นการพยากรณ์ตนด้วยตนหรือไม่?A: อุคคคฤหบดี ท่านเป็นอนาคามี ท่านรู้ว่าท่านบรรลุขั้นไหนได้ด้วยตัวท่านเอง เพราะในศาสนานี้ผู้ที่บรรลุธรรมจะรู้ว่าตนเองบรรลุธรรมขั้นไหนได้ด้วยตัวเอง และจะมีเพียงพระพุทธเจ้า พระองค์เดียวเท่านั้น ที่สามารถพยากรณ์ได้ว่าใครบรรลุขั้นไหนQ: ถ้ายังมูอยู่จะหวังโสดาปัตติผลได้หรือไม่?A: การอ้อนวอนขอร้องโดยไม่มีเหตุไม่มีผล เป็นลักษณะของสักกายทิฎฐิและสีลัพพตปรามาส เราจะละทั้ง 2 อย่างนี้ได้ เราต้องมีพระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์ เป็นที่พึ่ง แล้วเราจะไม่มีความเคลือบแคลงเห็นแย้งในมรรคในข้อปฏิบัติ
  • 41. ชีวิตดีด้วยความดี [6941-7q]

    55:16||Season 69, Ep. 41
    Q: ทำไมชีวิตจึงมีทุกข์มากมายเช่นนี้?A: มนุษย์เป็นภพที่มีสุขกับทุกข์พอๆ กัน การที่เราเห็นทุกขตบุคคลหรือมหาเศรษฐี ให้คุณมั่นใจได้เลยว่า “ตลอดกาลยืดยาวนานในสังสารวัฏนี้ เราเคยเกิดเป็นแบบนี้มาแล้ว” เพราะฉะนั้น ไม่ว่าเราจะเจอสุขหรือทุกข์ก็ตาม ให้เราทำความดี ปฏิบัติตามมรรค8 ความดีจะเป็นที่พึ่งของเราได้Q: การฆ่าสัตว์ทำให้อายุสั้น แล้วคนที่มีอาชีพต้องฆ่าสัตว์จะมีวิธีแก้ไขอย่างไร?A: ไม่แน่ วิบากแปรไปตามกรรมดีกรรมชั่วที่กระทำ อะไรที่ไม่ดีก็เลิก อย่ากินแต่บุญเก่า ควรสร้างบุญใหม่ ด้วย ศีล สมาธิ ปัญญาQ: จากเรื่องกล่องข้าวน้อยฆ่าแม่ จะเป็นการบรรเทาบาปที่เคยทำไว้ได้หรือไม่?A: ทำกรรมอะไรไว้ก็จะได้รับผลของกรรมนั้น การล้างบาปในคำสอนนี้ไม่มี แต่การทำความดีย่อมมีวิบากดี จะใหผลมากหรือน้อยเป็นสิ่งที่บอกได้ยากQ: พ่อ-แม่เลี้ยงทำดีกับลูก จะได้กุศลเท่ากับเลี้ยงลูกตนเองหรือไม่?A: เปรียบเทียบได้แต่ไม่เท่ากัน ให้ตั้งจิตแบบพรหม ทำดีแบบไม่หวังผลในความดี ยิ่งดีQ: การที่ขอข้าววัดกินแต่ก็ช่วยงานของวัดด้วยจะเป็นบาปไหม?A: บุญบาปอยู่ที่การกระทำ ไม่ใช่อยู่ที่สถานที่Q: ติดโควิด19 เป็นกรรมหรือไม่ ?A : อาจจะใช่หรือไม่ใช่ หรืออาจจะเกิดจากหลายปัจจัย คือ ดินฟ้าอากาศ การเตรียมตัวไม่สม่ำเสมอ การถูกคนทำร้าย เรื่องของสุขภาพ เรื่องของธาตุต่างๆ ในร่างกาย หรืออาจจะเป็นเรื่องของกรรมเก่าQ: เรื่อง UFO ใกล้จะถูกเปิดเผยหรือยัง ?A: เป็นเรื่องโลกอื่น ให้สนใจมาในอริยสัจ 4
  • 40. จิตกับใจ [6940-7q]

    54:57||Season 69, Ep. 40
    Q: จิตกับใจแตกต่างกันหรือไม่ อย่างไร?A: แยกพิจารณาทำความเข้าใจความหมายของ ใจ ธรรมารมณ์ วิญญาณ และจิต, “ใจ (มโน)” คือช่องทาง เป็นช่องทางของสิ่งที่เป็นนามทั้งหมด เช่น ความคิด ความรู้สึก อารมณ์ เรียกตรงนี้ว่า “ธรรมารมณ์” รับรู้ได้ผ่านทางช่องทางใจ เช่นเดียวกับ หูเป็นช่องทางของเสียง ตาเป็นช่องทางของภาพและการที่จะรับรู้ได้ ต้องมี “วิญญาณ” ซึ่งวิญญาณก็จะมีตามช่องทาง เช่น ช่องทางหูจะรับรู้ได้ด้วยโสตวิญญาณ ธรรมารมณ์ก็เป็นนามอยู่ในช่องทางใจ รับรู้ธรรมารมณ์ได้เพราะมโนวิญญาณ “จิต” ทำหน้าที่ในการรับรู้คือวิญญาณ ผ่านทางใจเพราะฉะนั้น ใจ ธรรมารมณ์ วิญญาณ จิต จึงเป็นคนละอย่างกัน ในขันธ์ 5 แบ่งเป็น รูปขันธ์ ได้แก่ ตา หู จมูก ลิ้น กาย นามขันธ์ ได้แก่ เวทนา สัญญา สังขาร วิญญาณ นามส่วนที่เป็นความรู้สึก เรียกว่า “เวทนาขันธ์” นามส่วนที่เป็นความหมายรู้ เรียกว่า “สัญญาขันธ์” นามส่วนที่เป็นการปรุงแต่ง เรียกว่า “สังขารขันธ์” นามส่วนที่เป็นการรับรู้ เรียกว่า “วิญญาณขันธ์” จิตจึงจัดอยู่ในวิญญาณขันธ์ เพราะผู้ที่จะไปทำหน้าที่ในการรับรู้คือจิตเท่านั้นQ: เคยฟังเทศน์ฯ ว่า "ให้วางจิตลงไป ให้เหลือแต่ตัวรู้อย่างเดียว"A : การวางจิตลงไป ไม่เพลินไปตามธรรมารมณ์คือมีสติ พอเราหายใจเข้าเอาจิตตั้งไว้ตรงนั้น สังเกตดูลม ผู้ที่มาสังเกตดูลมคือจิต วิญญาณคือการรับรู้ จิตก็ไปทำหน้าที่ในการรับรู้ ตัวรู้ ผู้ที่ไปรับรู้หมายถึงจิต จิตเข้าไปทำหน้าที่ในการรับรู้คือวิญญาณ ผ่านทางใจคือมโนวิญญาณ พอมีสติไม่เพลินแล้วจะเหลือตัวรู้ คือ “จิต”Q: การจำแนกประเภทของมนุษย์A : สิ่งที่เราควรคำนึงถึง คือ ทำอย่างไรจึงจะบรรลุธรรมได้ มนุษย์ก็มีการเกิดหลายครั้ง ครั้งแรกเกิดมาจากครรภ์แม่ ครั้งที่สองคือการเกิดมาเป็นคนดี และหากบรรลุโสดาบันนั่นเป็นการเกิดมาในอริยชาติ ซึ่งเราจะเกิดในอริยชาติได้นั้น ก็ด้วยการปฏิบัติตามมรรค 8
  • 39. เอาชนะกิเลสด้วยอินทรีย์ 5 [6939-7q]

    56:23||Season 69, Ep. 39
    Q: พระสงฆ์มีวิธีลดละกิเลสได้อย่างไร?A: ท่านใช้มรรค 8 เป็นเครื่องมือ, เครื่องมือกำจัดกิเลสแบบละเอียด ๆ คือปัญญา เครื่องมือกำจัดกิเลสแบบกลาง ๆ คือ สติ, สติจะเป็นเครื่องมือให้เกิดสมาธิ และสมาธิจะเพิ่มได้ก็ต้องเพิ่มสติ ด้วยการสังเกตดูจิตของเรา และเครื่องมือที่จะกำจัดกิเลสแบบหยาบ ๆ คือ ศีล ซึ่งเราจะมีศีลได้ เราก็ต้องมีศรัทธาQ: ใช้สติทบทวนตนว่าผิดพลาด ได้หรือไม่?A: ในกระบวนการทำความเพียร พอเราระลึกได้ว่าเราต้องทำความดี ความระลึกได้นั้นคือ “สติ”, การลงมือทำคือ “ความเพียร” พอเรามีสัมมาทิฐิ สัมมาสติ สัมมาวายามะ องค์อื่น ๆ ของมรรค ก็จะมาทั้งหมดQ : สืบสานการปฏิบัติให้ต่อเนื่อง ทำอย่างไร?A: ให้เราโยนิโสมนสิการ ตามระบบของ “อริยสัจสี่” ว่าเหตุปัจจัยใดที่ทำให้เราทำได้และเหตุปัจจัยใดที่ทำให้เราทำไม่ได้ เมื่อพิจารณาแล้วก็ให้สร้างเหตุปัจจัยให้พอเป็นไปได้ พอทำได้ ทั้งนี้ การฟังธรรมเสมอ ๆ การมีกัลยาณมิตรจะช่วยได้ สำหรับนักบวชท่านให้พิจารณาดังนี้ว่า “หากอกุศลกรรมที่ยังละไม่ได้ก็ละไม่ได้ จิตที่ยังไม่ตั้งมั่นก็ไม่ตั้งมั่น ควรหนี ควรเลิก ไม่ควรคบ อย่าอยู่ แต่ถ้าอยู่ที่ไหนแล้วกิเลสที่ยังละไม่ได้ก็ละได้ จิตที่ยังไม่ตั้งมั่นก็ตั้งมั่น ให้อยู่ ให้ทำ ให้คบ ให้ปฏิบัติเลย”Q: วิธีสร้างความมุ่งมั่นขยันมีกำลังใจให้ชนะกิเลสA: การสร้างความมุ่งมั่นและกำลังใจเพื่อเอาชนะกิเลส อาศัยหลักธรรมคือ “อินทรีย์ 5” ประกอบด้วย ศรัทธา วิริยะ สติ สมาธิ และปัญญา โดยเริ่มจากศรัทธา มีความมั่นใจเชื่อใจ แล้วลงมือทำจริงแน่วแน่จริงคือวิริยะ วิริยะจะทำลายความขี้เกียจได้ ที่สำคัญคือ อย่าหยุดอยู่แค่ขั้นตอนใดขั้นตอนหนึ่ง แต่ต้องพัฒนาต่อเนื่อง ทำซ้ำ ๆ วนไป ๆ จะบรรลุธรรมได้